Cây gì nuôi ong dú ở Chư Sê: trụ tiêu sống và cây xen

Chư Sê là vùng tiêu có tiếng của Gia Lai, cùng với cà phê, cao su và cây ăn trái. Đất đỏ bazan, mùa khô gió lộng, mùa mưa kéo dài.

Với người nuôi ong dú, điều quan trọng nhất ở vùng tiêu là một chi tiết mà nhiều người không để ý.

Nguồn hoa nằm ở cây trụ, không ở dây tiêu

Dây tiêu ra hoa nhỏ và không phải nguồn đáng kể. Cái cho hoa trong vườn tiêu là cây trụ sống mà dây tiêu leo lên: muồng, lồng mứt, keo dậu, gòn, đôi khi là mít hoặc bơ.

Hệ quả rất cụ thể: vườn tiêu dùng trụ bê tông thì với đàn ong gần như không có gì, dù nhìn xanh mướt và trải rộng. Vườn tiêu trụ sống thì lại là môi trường tốt — có hoa từ cây trụ, có tán che, và giữ ẩm hơn đất trống.

Nên khi chọn chỗ đặt thùng ở vùng tiêu, việc đầu tiên là nhìn xem vườn dùng trụ gì, trước cả việc xem vườn rộng bao nhiêu.

Vườn tiêu trụ sống: ba cái lợi cùng lúc

Hoa. Cây trụ ra hoa theo loài, rải rác trong năm, không dồn vào một đợt rồi tắt.

Tán che. Vườn tiêu trụ sống rợp hơn vườn trụ bê tông, che được nắng chiều gay gắt của mùa khô cao nguyên.

Chắn gió. Hàng trụ đứng thành hàng chính là vật chắn gió tự nhiên — thứ mà đàn ong ở cao nguyên rất cần vào mùa khô.

Điều cần để ý: vườn tiêu thường ẩm hơn, nên kê thùng cao và có mái che dốc thoát nước.

Mùa khô: vẫn là quãng quyết định

Từ khoảng tháng 12 tới tháng 3, gió đông bắc thổi liên tục, khô và mạnh, đêm lạnh hơn ngày nhiều. Đàn suy dần nếu hứng gió trực diện.

Ba việc: đặt sau vật chắn với cửa tổ quay hướng khuất gió; một khay nước ngọt vì suối cạn; và không lấy mật trước hoặc trong quãng này.

Về thuốc trên vườn tiêu

Tiêu là cây được chăm sóc khá kỹ. Cách sống chung như mọi vùng chuyên canh: đặt thùng ở rìa vườn hoặc gần khu nhà ở, nắm lịch xử lý, đóng cửa tổ trong buổi phun rồi mở lại hôm sau.

Nếu vườn nhà dùng trụ bê tông

Vẫn nuôi được, nhưng phải dựa vào thứ khác: vườn tạp quanh nhà, cây ăn trái, muồng chắn gió, cỏ hoa bờ lô, và cây rừng còn sót nếu ở gần.

Và nếu định trồng thêm, thì trồng thứ vừa có ích cho rẫy vừa cho hoa: muồng làm cây chắn gió, bơ, mít quanh nhà. Đừng trồng cây lạ chỉ để nuôi ong.