Cây gì nuôi ong dú ở Chợ Lách: vương quốc cây giống

Chợ Lách là vùng làm cây giống và hoa kiểng lớn nhất miền Tây, cung cấp cây cho cả nước. Mật độ cây ở đây thuộc loại dày nhất có thể thấy: vườn ươm nối vườn ươm, xen với vườn chôm chôm, sầu riêng, măng cụt lâu năm.

Nhìn qua thì đây phải là thiên đường của người nuôi ong. Thực tế cần phân biệt vài chuyện.

Cây giống chưa ra hoa

Phần lớn diện tích vườn ươm là cây con: gốc ghép, cây mới ghép, cây đang dưỡng để bán. Những cây đó chưa tới tuổi ra hoa, hoặc bị cắt tỉa liên tục để tạo dáng.

Nghĩa là mật độ cây dày không tự động thành nguồn hoa. Với đàn ong, một hecta vườn ươm cây con có thể kém hơn một khu vườn nhà có mươi cây ăn trái đã lớn.

Nguồn thật: vườn cây lâu năm xen giữa

May cho người nuôi ong, Chợ Lách không chỉ có vườn ươm. Xen giữa là những vườn chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, nhãn lâu năm — cây đã lớn, ra hoa đều theo mùa.

Cộng thêm dừa, chuối, cây bờ mương và cỏ hoa bờ liếp, đó mới là thứ nuôi đàn quanh năm.

Nên chọn chỗ đặt thùng phải nhìn vào tuổi cây chứ không nhìn vào mật độ: gần vườn cây ăn trái đã lớn, không phải giữa khu vườn ươm.

Chăm sóc dày, nhất là giáp Tết

Vườn ươm và vườn kiểng đòi hỏi chăm sóc liên tục, và giai đoạn giáp Tết là cao điểm vì phải ép cây ra hoa đúng dịp bán.

Với đàn ong đặt giữa khu vườn ươm, rủi ro là thật. Cách sống chung: đặt thùng nghiêng về phía vườn cây ăn trái lâu năm và khu nhà ở, nắm lịch chăm sóc của vườn quanh, và đóng cửa tổ trong buổi phun rồi mở lại hôm sau.

Chuyện kê cao và ẩm của miệt vườn

Vườn ở đây là vườn mương liếp, ẩm quanh năm. Ba việc quen thuộc: kê cao ngang tầm hông trở lên, mái che dốc thoát nước và cao hơn nắp thùng, chọn chỗ có nắng sớm lọt xuống.

Tránh đặt sát bờ mương dù mát, vì hơi nước bốc lên suốt ngày làm thùng ẩm liên tục và dễ lên mốc.

Một lợi thế của vùng làm nghề cây

Người Chợ Lách sống bằng cây, hiểu cây, và quen bán hàng đi xa. Với người nuôi ong dú ở đây, việc hiểu cây nào ra hoa tháng nào là chuyện đã nằm trong tay nghề — thứ mà người vùng khác phải học lại từ đầu.

Và nếu muốn tăng nguồn hoa cho đàn thì đây là nơi dễ nhất nước để làm việc đó: trồng thêm vài cây lâu năm quanh chỗ đặt thùng là việc trong tầm tay của bất cứ nhà vườn nào ở vùng này.