Cây gì nuôi ong dú ở Châu Thành Bến Tre: dừa và chôm chôm

Châu Thành của Bến Tre cũ nằm sát sông Tiền, là vùng vườn dày: dừa, chôm chôm, sầu riêng, nhãn, bưởi, trồng xen trên vườn mương liếp.

Đây là một trong những kiểu vườn nuôi ong dú tốt nhất, và lý do nằm ở cách các cây nối tiếp nhau chứ không ở một cây nào.

Dừa: vai trò lớn hơn người ta nghĩ

Khi nói về vườn Bến Tre, người ta hay kể chôm chôm, sầu riêng — những cây có giá. Nhưng với đàn ong, cây quan trọng nhất lại là dừa.

Lý do: dừa trưởng thành ra buồng liên tục, buồng này chưa tàn thì buồng khác đã nhú. Đó là nguồn đều, thứ mà cây ăn trái theo vụ không cho được.

Cây ăn trái cho đợt mạnh rồi tắt; dừa giữ cho đàn không bao giờ rơi vào quãng đói dài. Một bên là đỉnh, một bên là nền — và nền mới quyết định đàn có sống qua được các tháng giữa hay không.

Vì sao vườn xen lại hơn vườn thuần

Ong dú chỉ bay ba tới năm trăm mét. Trong vòng tròn nhỏ đó, điều quyết định là số loài cây và mức rải đều của các đợt hoa.

Vườn xen ở Châu Thành có chôm chôm, sầu riêng, nhãn, bưởi trổ lệch nhau, cộng dừa và chuối cho nền quanh năm. Kết quả là hiếm tháng nào cả vườn không có gì.

Đó là lý do đàn ở đây tách được đều đặn — và tăng số đàn mới là con đường của nghề này, vì sản lượng mỗi tổ thì ở đâu cũng chỉ khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mỗi năm.

Chỗ đặt trong vườn mương liếp

Giữa mặt liếp, kê cao ngang tầm hông trở lên, dưới tán có nắng sớm lọt xuống nhưng che được nắng chiều.

Tránh sát bờ mương vì hơi nước bốc lên suốt ngày dễ gây mốc trong thùng; tránh chỗ tối om dưới tán quá dày vì không bao giờ khô; và tránh đặt ngay dưới tán cây dừa già vì bẹ và trái khô rơi.

Vườn sầu riêng: đứng ngoài mà hưởng

Sầu riêng được chăm dày nhất trong các cây miệt vườn, nhất là giai đoạn ra hoa đậu trái. Đặt thùng ở rìa vườn, gần vườn tạp hoặc nhà ở, thì đàn vẫn hưởng nguồn hoa cả vườn nhờ bán kính bay.

Một việc nên giữ

Khi vườn chuyển sang chuyên canh một loại cây có giá, thứ đầu tiên bị bỏ thường là dừa và chuối vì chiếm chỗ.

Với cây trồng thì đó là tính toán của chủ vườn. Nhưng nếu nhà có nuôi ong thì nên giữ lại vài cây dừa và vài bụi chuối quanh chỗ đặt thùng — đó chính là phần nền, và mất rồi thì trồng lại phải mấy năm mới có hoa.