Cây gì nuôi ong dú ở Cao Lãnh: xoài, sen và cây bờ kênh

Cao Lãnh là xứ xoài của Đồng Tháp, nằm bên sông Tiền, cạnh vùng sen và tràm của Đồng Tháp Mười. Nhìn qua thì nguồn hoa dồi dào, và phần lớn là đúng.

Nhưng cây nào nuôi đàn quanh năm, cây nào chỉ cho một đợt — đó mới là thứ quyết định nuôi được mấy thùng.

Xoài: đợt mạnh nhưng ngắn

Xoài ra hoa vào quãng khô, và ở vùng chuyên canh thì cả vùng trổ gần như cùng lúc. Với đàn ong đó là một đợt rất mạnh.

Nhưng chỉ vài tuần. Sau đó vườn xoài thuần, dọn sạch cỏ dưới tán, gần như không còn gì cho đàn suốt phần còn lại của năm.

Thêm một điều phải biết: xoài là cây được chăm sóc dày, nhất là giai đoạn ra hoa đậu trái, và nhiều vườn xử lý để ra hoa trái vụ. Đặt thùng giữa vườn xoài chuyên canh là đặt đàn vào chỗ rủi ro nhất đúng lúc nó hoạt động mạnh nhất.

Cách làm: đặt ở rìa vườn, gần vườn tạp hoặc khu nhà ở. Bán kính bay vài trăm mét là quá đủ để đàn hưởng nguồn hoa cả vườn.

Cây bờ kênh và vườn nhà: phần nền

Đây mới là thứ đỡ đàn hằng ngày ở vùng này: dừa, chuối, mít, me, bần ven kênh, cây tạp quanh nhà, cỏ hoa bờ liếp.

Dừa đặc biệt đáng kể vì ra buồng liên tục gần như quanh năm. Nhà nào quanh chỗ đặt thùng có vài cây dừa thì đàn hiếm khi trải qua quãng đói dài.

Sen và tràm: chỉ tính khi ở gần

Vùng Tháp Mười có sen, tràm, cỏ năn — hệ cây bản địa vùng trũng phèn, cho hoa theo đợt. Đó là nét riêng của vùng và là câu chuyện hay khi bán mật.

Nhưng nhớ bán kính bay ba tới năm trăm mét: đầm sen cách nhà hai cây số thì với đàn ong không tồn tại. Chỉ nhà nằm sát vùng đó mới hưởng được.

Đừng dọn sạch cỏ dưới tán

Vườn xoài nhiều nơi dọn cỏ sạch cho gọn. Với cây trồng có lý do riêng, nhưng với đàn ong thì mỗi lần dọn là mất một nguồn nhỏ mà liên tục.

Giữ một dải cỏ hoa ở bờ liếp hoặc một góc không dùng tới là việc gần như không tốn gì, và đó cũng là chỗ đặt thùng tốt.

Mùa nước

Vùng này có mùa nước hằng năm. Kê thùng cao hơn mức nước cao nhất từng thấy, làm chắc một lần rồi để yên nhiều năm — đừng dời thùng theo mùa nước vì dời chỗ làm đàn mất định hướng đúng lúc nguồn hoa cũng kém.

Cách tự lập bảng nguồn hoa của vườn nhà

Không cần kiến thức thực vật. Mỗi tháng đi một vòng bán kính chừng bốn trăm mét quanh chỗ định đặt thùng, ghi lại tháng đó có cây gì đang ra hoa. Làm đủ một năm là có bảng nguồn hoa của chính mảnh đất nhà mình.

Tháng nào trong bảng trống thì đó là tháng đàn sẽ yếu: không lấy mật, không tách đàn, không dời chỗ trong tháng ấy.

Ở vùng chuyên canh như Cao Lãnh, bảng này còn có tác dụng thứ hai: nó cho thấy vườn nhà đang phụ thuộc bao nhiêu vào một đợt hoa duy nhất, và nên trồng thêm gì để lấp chỗ trống.