Ba thứ giết đàn ong dú ở Cần Đước

Cần Đước nằm ở vùng hạ lưu ven sông, nổi tiếng lúa nàng thơm, xen dừa và cây ven sông. Khí hậu thì thuận — ấm quanh năm, không mùa lạnh.

Nhưng đàn ở đây vẫn mất, và ba nguyên nhân chính đều mang dấu vết của vùng lúa ven triều.

Một: thuốc từ vụ lúa

Đây là nguyên nhân số một ở vùng này, và nó nằm ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của người nuôi — thuốc phun ở ruộng của người khác.

Dấu hiệu khá rõ: ong chết rải trước cửa tổ trong vài ngày, quân giảm nhanh dù trước đó đàn vẫn khoẻ.

Ba việc phòng, theo thứ tự hiệu quả:

Đặt trong vườn nhà hoặc trong xóm, cách mép ruộng vài trăm mét. Đàn bay ba đến năm trăm mét, nên vài trăm mét đã đổi nhiều.

Hỏi lịch phun của ruộng xung quanh. Ở xóm quen nhau thì đây là việc dễ, và nó đáng hơn mọi biện pháp che chắn.

Đặt lệch về phía vườn tạp, phía sông, tránh hướng có ruộng lớn liền kề.

Hai: nước lợ theo triều

Vùng hạ lưu chịu triều, và trong mùa khô từ khoảng tháng 12 tới tháng 4 thì nước trong sông rạch mặn lên rõ.

Đàn cần nước ngọt để làm mát tổ chứ không chỉ để uống. Thiếu nước ngọt thì đàn suy dần qua nhiều tháng mà không có dấu hiệu rõ — kiểu mất đàn khó nhận ra nhất, vì không có ngày nào để chỉ ra là hỏng.

Khắc phục đơn giản: trữ nước mưa từ cuối mùa mưa, để một khay nông có vật nổi cạnh thùng, châm lại đều quanh năm.

Ba: nước lên và nền đất mềm

Vùng này thấp và chịu triều, lại có đợt triều cường. Trụ chôn nông trên đất bồi mềm thì nghiêng dần, và thùng nghiêng thì hở — mở đường cho kiến, cho nước mưa và cho ẩm.

Kê cao hơn mực nước lớn nhất trong năm cộng thêm nửa mét, chôn trụ sâu, và đi kiểm lại sau mỗi đợt triều cường hoặc mưa gió lớn.

Điều thuận của vùng này

Dừa ra hoa rải rác quanh năm và chịu được đất hơi nhiễm mặn — nền tốt nhất mà vùng hạ lưu có. Cộng cây vườn nhà, cây ven sông và chuối thì nguồn hoa đủ đều.

Không mùa lạnh, không quãng đói dài như Tây Nguyên. Nếu xử được ba thứ ở trên thì đàn khoẻ quanh năm.

Lấy mật

Cuối mùa mưa, khoảng tháng 10 tới tháng 11, trước khi bước vào mùa khô và mùa nước mặn. Lấy sau đó là lấy đúng phần dự trữ đàn cần nhất.

Nếu đã lỡ dính thuốc thì làm gì

Thấy ong chết rải trước cửa tổ thì việc không nên làm là mở thùng ra kiểm — đàn đang yếu, mở là thêm một cú nữa.

Việc nên làm: đảm bảo khay nước sạch và đầy, che nắng cho thùng đỡ phải làm mát, và để yên vài tuần. Đàn còn chúa và còn quân thì gượng lại được, chỉ là chậm.

Sau đó mới tính chuyện dài hạn: hỏi lịch phun, và nếu chỗ đặt nằm quá gần ruộng lớn thì lần sau chọn chỗ khác — chứ không dời thùng đang yếu đi ngay.