Cây gì nuôi ong dú ở Cam Ranh: xoài, dừa và cây chịu khô

Cam Ranh nằm ở dải ven biển Khánh Hoà, giữa vùng xoài Cam Lâm và những đồi cát khô. Đây là vùng nắng nhiều, mưa ít, và mưa thì dồn vào cuối năm.

Câu hỏi thực tế: cây nào quanh đây nuôi được đàn ong dú quanh năm?

Xoài: đợt mạnh nhất nhưng ngắn

Cam Lâm là vùng xoài lớn. Xoài ra hoa vào quãng khô đầu năm, và ở vùng chuyên canh thì cả vùng trổ gần như cùng lúc. Với đàn ong đó là đợt nguồn hoa mạnh nhất năm.

Nhưng chỉ vài tuần. Sau đó vườn xoài thuần, dọn sạch cỏ dưới tán, gần như không còn gì cho đàn.

Và như mọi vùng chuyên canh, xoài được chăm sóc dày ở giai đoạn ra hoa đậu trái. Đặt thùng ở rìa vườn thay vì giữa vườn là cách hưởng nguồn hoa mà tránh phần lớn rủi ro; bán kính bay vài trăm mét là quá đủ.

Dừa: phần nền quý nhất

Dừa trưởng thành ra buồng liên tục, buồng này chưa tàn thì buồng khác đã nhú, nên gần như tháng nào cũng có hoa. Đây là kiểu nguồn mà đàn cần: không dồi dào đột ngột mà đều và không tắt hẳn.

Nhà nào quanh chỗ đặt thùng có vài cây dừa thì đàn hiếm khi trải qua quãng đói dài, kể cả ở vùng khô như đây.

Cây vườn nhà và cây chịu khô

Chuối, mít, me, hàng rào cây, bông trang, và các cây chịu khô mọc trên đồi cát. Từng thứ nhỏ nhưng cộng lại là phần đỡ đàn hằng ngày.

Táo và nho, đặc sản của vùng khô Nam Trung Bộ, cũng có đóng góp nhưng là cây chăm sóc dày nên nên đặt thùng ở rìa chứ không giữa vườn.

Hai việc bắt buộc ở vùng khô ven biển

Nước ngọt. Mùa khô ở đây dài và gắt, nhiều tháng không có vũng nước nào trong bán kính bay. Đàn cần nước để uống và làm mát tổ; thiếu thì suy dần mà không có dấu hiệu rõ. Một khay nước nông có nắp che bớt bốc hơi và vật nổi cho ong đậu, duy trì quanh năm.

Bóng che và chắn gió. Nắng gắt cộng gió biển. Mái che đặt cao hơn nắp thùng cho thoáng, tốt nhất là có tán cây thật; và vật chắn gió bằng cây sống, đặt cách thùng một khoảng.

Nhịp mùa

Mưa dồn vào khoảng tháng 9 tới tháng 12. Quãng đó là mùa cầm cự: ít ngày nắng, ẩm cao, có bão. Chuẩn bị trước bằng cách kê cao, chằng chắc, mái dốc thoát nước, và không lấy mật.

Quãng đầu năm khô mát, xoài và cây vườn trổ, là quãng tốt nhất và hợp để tách đàn.

Nếu muốn nuôi nhiều hơn

Vùng cao Khánh Sơn phía trong có sầu riêng, cà phê, vườn nhiều tầng và mát hơn — đó là chỗ dễ chịu nhất trong khu vực cho đàn ong. Dải ven biển thì hợp quy mô vườn nhà hơn.