Bắt đầu nuôi ong dú ở Bình Minh: hai thùng xứ bưởi

Bình Minh nằm bên sông Hậu, là xứ bưởi Năm Roi của Vĩnh Long, xen với xoài, dừa, chuối và vườn tạp.

Đây là kiểu vùng dễ cho người mới: nguồn hoa nhiều tầng, không có mùa lạnh, không có quãng khô tàn khốc. Bài này viết cho người sắp đặt hai thùng đầu tiên.

Chọn tháng bắt đầu

Quãng nào cũng được ở vùng này, nhưng thuận nhất là sau Tết tới khoảng tháng 4 khi cây vườn trổ nhiều, hoặc quãng mưa về giữa năm.

Tránh mua đàn vào giữa mùa khô hạn mặn nếu vùng mình chịu ảnh hưởng — đàn vừa dời chỗ đã gặp ngay quãng nước ngọt khan và cây giảm ra hoa.

Đặt hai thùng ở đâu trong vườn mương liếp

Giữa mặt liếp, kê cao ngang tầm hông trở lên, trên trụ riêng. Không đặt sát đất hay nền ẩm.

Dưới tán có nắng sớm lọt xuống nhưng che được nắng chiều. Nắng sớm giúp thùng khô sương đêm — quan trọng ở vùng ẩm như miệt vườn.

Tránh sát bờ mương. Mát thật nhưng hơi nước bốc lên suốt ngày làm thùng ẩm liên tục, và mốc trong thùng ong dú thường phải bỏ thùng chứ khó cứu. Đây là lỗi phổ biến nhất của người mới ở miệt vườn.

Gần lối đi hằng ngày. Đàn báo hiệu suy trong nhiều ngày bằng những dấu rất nhỏ.

Vườn bưởi chuyên canh: hưởng hoa nhưng đứng ngoài

Bưởi Năm Roi được chăm sóc kỹ, nhất là giai đoạn ra hoa đậu trái. Như mọi vườn chuyên canh, nên đặt thùng ở rìa vườn hoặc trong vườn tạp cạnh bên thay vì giữa vườn.

Và đừng trông cả năm vào bưởi: cái đỡ đàn hằng ngày là dừa, chuối, mít, cây bờ mương và cỏ hoa bờ liếp.

Năm đầu đừng lấy mật

Vùng dễ thì đàn lên nhanh và bọng mật đầy trông thấy, nên người mới hay muốn lấy.

Nhưng đàn mới mua về cần trọn năm đầu để xây tổ và tích dự trữ. Lấy mật năm đầu là cách làm đàn không bao giờ mạnh tới mức tách được — mà tách đàn mới là con đường tăng của nghề này.

Kiến ở miệt vườn

Đất ẩm nhiều mùn thì nhiều kiến. Chống bằng cách cắt đường đi: trụ riêng, không để cành cây hay dây leo chạm thùng, chân trụ đặt trong chén nước và nhớ thay nước.

Nhưng kiến chỉ vào được đàn đã yếu. Mất đàn vì kiến thì câu hỏi đúng là đàn yếu từ bao giờ.

Một việc nên làm ngay tuần đầu

Sau khi đặt thùng, dành mười phút mỗi sáng đứng nhìn cửa tổ trong tuần đầu. Không mở thùng, chỉ nhìn: ong ra vào có đều không, có bao nhiêu con đậu ở cửa, chúng bay về hướng nào.

Mười phút đó cho một mốc so sánh mà sau này không có gì thay thế được. Khi đàn bắt đầu suy, thứ đổi đầu tiên là nhịp ra vào — và chỉ người đã quen nhịp bình thường của chính đàn mình mới nhận ra sớm.

Đây cũng là lý do nên đặt thùng gần lối đi hằng ngày, chứ không phải ở góc vườn đẹp nhất.