Cây gì nuôi được ong dú ở Bình Long, giữa vùng cao su

Bình Long nằm giữa vùng cao su và điều của Đông Nam Bộ cũ, nay thuộc Đồng Nai. Nhìn ra bốn phía là những lô cao su thẳng hàng, xen điều và một ít cây rừng thấp còn sót.

Câu hỏi đáng đặt ở đây không phải vùng này có hoa không — có nhiều — mà là hoa rơi vào những tháng nào.

Hai cây chính đều dồn vào đầu năm

Cao su ra hoa vào quãng đầu năm khi cây ra lá mới, và điều cũng trổ trong quãng gần đó. Cả hai đều cho lượng hoa lớn, nhưng đều là những đợt ngắn.

Hệ quả: từ đầu năm tới khoảng giữa năm thì nguồn hoa rất dồi dào, rồi sau đó vùng này gần như trống — vì cả cao su lẫn điều đều đã xong việc của chúng.

Đàn ong dú không di chuyển được như người nuôi ong mật chuyển đàn theo mùa hoa. Nó ở yên một chỗ quanh năm, nên cái nó cần không phải đợt hoa lớn mà là nguồn rải đều.

Vậy cây nào đáng kể quanh năm

Chuối — ra hoa gần như liên tục, dễ trồng, và là cây lấp khoảng trống tốt nhất ở vùng này.

Mít, xoài, bơ trong vườn nhà — mỗi loại một quãng, cộng lại thì phủ được nhiều tháng.

Cây rừng thấp còn sót ở bìa lô, ven suối, quanh khu dân cư — nhiều loài, trổ rải rác, và đây là phần bị đánh giá thấp nhất.

Cây trụ sống của vườn tiêu nếu quanh đó có.

Hàng rào cây và cây tạp quanh nhà — không ai trồng để lấy hoa nhưng chúng ra hoa đều.

Hệ quả cho chỗ đặt

Đừng đặt thùng giữa lô cao su. Nhìn thì cây kín mít nhưng với đàn ong, lô cao su thuần là nguồn hoa vài tuần rồi trống tám tháng, cộng thêm việc lô thâm canh có xử lý hoá chất.

Đặt ở bìa lô giáp khu dân cư, trong vườn nhà, hoặc cạnh dải cây ven suối — nơi có cả đợt hoa lớn đầu năm lẫn nguồn nền quanh năm.

Nếu muốn trồng thêm

Trồng chuối trước, và trồng rải nhiều chỗ chứ không dồn một khóm. Sau đó là cây ăn trái nhiều loại trong vườn nhà thay vì một loại duy nhất.

Mục tiêu không phải nhiều hoa nhất, mà là không tháng nào trống. Đó là cách nghĩ khác hẳn với trồng cây thương phẩm.

Một cách kiểm chỗ đặt trong mười phút

Đứng ở chỗ định đặt, nhìn quanh trong tầm khoảng ba bốn trăm mét và kể ra từng loại cây ra hoa mà mình thấy, kèm quãng nó trổ trong năm.

Nếu danh sách đó chỉ có cao su và điều thì chỗ đó không đạt, dù nhìn rất xanh. Nếu có thêm chuối, mít, xoài, cây ven suối và cây tạp quanh nhà — mỗi thứ một quãng — thì đó là chỗ đặt được.

Bài kiểm này đơn giản nhưng nó thay thế được phần lớn lời khuyên chung, vì nó đo đúng thứ đàn ong quan tâm.