Hai thùng ong dú ở Bình Chánh: bắt đầu khi vườn đang hẹp dần

Bình Chánh là vùng ven phía tây nam TP.HCM, còn nhiều vườn tạp ven kênh, dừa, mai vàng và cây ăn trái — nhưng cũng là nơi đất đang chuyển đổi nhanh nhất.

Người mới ở đây có lợi thế rõ: đất rộng hơn nội thành, cây nhiều hơn, và vẫn gần nhà. Nhưng có một điều phải tính mà người ở vùng quê không cần nghĩ tới.

Điều phải tính: nguồn hoa có thể biến mất

Ong dú bay ba đến năm trăm mét và nó ở yên một chỗ suốt đời đàn. Nghĩa là nguồn hoa của nó là một vòng tròn cố định quanh thùng.

Ở vùng đang đô thị hoá, vòng tròn đó thay đổi: một khu vườn tạp bị san lấp, một dải cây ven kênh bị phát trắng, một vườn dừa thành nền nhà. Mỗi lần như vậy là nguồn hoa của đàn hụt đi một phần, và đàn không đi đâu được.

Không phải lý do để không nuôi. Nhưng nó đổi cách chọn chỗ.

Chọn chỗ có tính tới chuyện đó

Nguyên tắc gọn: ưu tiên chỗ mà nguồn hoa đến từ vườn của nhiều nhà dân, vì cây trong sân nhà người ta thì bền hơn cây trên đất trống.

Bắt đầu bằng hai thùng

Hai thùng, đặt hai chỗ khác nhau trong vườn nếu có chỗ. Năm đầu không lấy mật — đàn mới dời chỗ cần trọn năm để xây và tích dự trữ.

Việc của năm đầu là quan sát: giờ nào ong ra vào nhiều, tháng nào đàn chậm lại, cây nào quanh đó đang trổ. Ghi lại, vì đó là dữ liệu chỉ đúng cho chỗ của mình.

Ba việc duy trì

Chặn kiến. Trụ đứng riêng, không để cành cây, dây leo, mái nhà chạm vào thùng. Kiểm mỗi tháng.

Khay nước. Nước kênh ở vùng này nhiều đoạn ô nhiễm hoặc lợ. Để một khay nông đựng nước sạch, có vật nổi, châm lại đều.

Che nắng. Vùng ven có nhiều mặt trống và mặt đường nên nóng hơn vườn quê. Cần tán cây thật hoặc mái che đặt cao hơn nắp thùng cho thoáng.

Trồng thêm để tự chủ nguồn hoa

Vì nguồn quanh mình có thể hụt, việc trồng thêm ở đây đáng làm hơn ở vùng quê. Chuối trước — ra hoa gần như liên tục, dễ trồng, trồng rải nhiều chỗ. Rồi dừa, mít, cây ăn trái nhiều loại.

Mục tiêu là trong vườn nhà mình đã có sẵn một phần nguồn nền, để đàn không phụ thuộc hoàn toàn vào những gì hàng xóm còn giữ.

Kỳ vọng đúng

Một tổ khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mật mỗi năm. Hai thùng vườn nhà là mật để dùng và biếu.

Muốn nhiều hơn thì gửi thùng ở vườn người quen tại các xã còn vườn rộng phía tây, chứ không phải nhồi thêm thùng vào một vườn nhỏ đang bị vây.