Một năm nuôi ong dú ở Bảo Lộc: xứ trà nhiều sương

Bảo Lộc nằm ở khoảng tám trăm mét, thấp hơn Đà Lạt nhiều. Mát nhưng không lạnh sâu, mưa nhiều, sương dày gần như quanh năm, và trồng được trà, cà phê, sầu riêng, bơ, mắc ca.

Với đàn ong dú, đây là một trong những vùng thuận nhất Tây Nguyên. Nhưng chính cái làm nên lợi thế cũng tạo ra vấn đề riêng.

Lợi thế: không có mùa khô tàn khốc

Ở Gia Lai, Đắk Lắk, quãng tháng 12 tới tháng 3 là bài kiểm tra sống còn hằng năm: gió khô, nguồn hoa cạn, đêm lạnh. Đàn nào qua được mới bám được đất.

Bảo Lộc thì dịu hơn hẳn. Mưa nhiều và ẩm đều giúp cây ra hoa rải rác quanh năm, nên đàn không phải trải qua quãng đói nào đủ dài để suy.

Hệ quả thực tế rất đáng kể: đàn ở đây tách được đều đặn hơn, vì không mất mấy tháng mỗi năm để hồi phục sau mùa khô. Với nghề mà con đường tăng là tăng số đàn, đó là khác biệt lớn.

Vấn đề riêng: ẩm và mốc

Bảo Lộc nổi tiếng nhiều mưa và sương. Với thùng ong, ẩm liên tục là nguy cơ thường trực: bên trong lên mốc, và mốc trong thùng ong dú thường phải bỏ thùng chứ khó cứu.

Dấu hiệu thì âm thầm: đàn ra vào thưa dần dù trời không mưa, có mùi khác lạ khi đứng gần. Tới khi mở ra thì đã muộn.

Bốn việc chống ẩm, làm ngay từ khi đặt thùng chứ không đợi:

Kê cao ngang tầm hông trở lên, trên trụ riêng, không đặt sát đất hay nền ẩm.

Mái che dốc để nước thoát hẳn, và cao hơn nắp thùng một khoảng cho không khí đi qua. Mái phẳng đọng nước là nguồn ẩm thường trực.

Chọn chỗ có nắng sớm. Đây là điều nhiều người bỏ qua ở vùng sương. Một chút nắng buổi sáng giúp thùng khô sương đêm. Chỗ tối om dưới tán dày suốt ngày thì mát nhưng không bao giờ khô.

Thùng gỗ dày, ghép khít. Gỗ mỏng và khe hở là đường cho ẩm và cho kiến.

Đồi trà không phải nguồn hoa

Điều nhiều người nhầm: đồi trà bạt ngàn nhìn rất xanh nhưng gần như không cho hoa, vì trà được hái búp liên tục nên hiếm khi để ra hoa.

Nguồn hoa ở đây đến từ cà phê, sầu riêng, bơ, mắc ca, cây vườn nhà và cây rừng còn sót. Chọn chỗ đặt thùng nên bám vào những thứ đó, không phải vào diện tích đồi trà.

Kỳ vọng

Đây là vùng đáng cân nhắc nhất nếu ai đang tìm chỗ đặt trại ở Tây Nguyên: mát vừa, ẩm đều, vườn nhiều tầng, không có quãng khô tàn khốc. Cùng với Di Linh và vùng Đắk Nông cũ, đây là dải dễ chịu nhất cho đàn.

Một tổ vẫn cho khoảng ba phần mười tới một lít rưỡi mật mỗi năm. Cái khác là ở đây đàn tách được đều hơn, nên số đàn tăng nhanh hơn qua từng năm.