Cây gì nuôi ong dú ở Bà Rịa: nhãn xuồng, mãng cầu, tiêu

Bà Rịa nằm ở vùng Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là đất nhãn xuồng cơm vàng, mãng cầu ta, tiêu, cùng vườn tạp và cây rừng ven biển.

Ba cây đặc sản cho ba đợt hoa. Nhưng như mọi vùng, cái giữ đàn cả năm lại không phải chúng.

Ba cây đặc sản: ba đợt mạnh

Nhãn xuồng. Ra hoa theo vụ, cho đợt mạnh. Vườn nhãn thường có tán rộng và cây xen, là môi trường không tệ cho đàn.

Mãng cầu ta. Cây nhỏ, ra hoa rải hơn nhãn, và vườn mãng cầu thường xen với cây khác.

Tiêu. Như mọi vùng tiêu, nguồn hoa đến từ cây trụ sống chứ không từ dây tiêu. Vườn trụ sống cho cả tán che lẫn hoa; vườn trụ bê tông thì với con ong gần như trống.

Nhưng phần nền là vườn tạp

Ba cây trên đều ra hoa theo vụ rồi tắt. Giữa các vụ, cái đỡ đàn hằng ngày là dừa, chuối, mít, xoài, hàng rào cây, cỏ hoa bờ vườn — những thứ nhỏ và không ai tính vào giá trị kinh tế.

Đây là điều lặp lại ở mọi vùng chuyên canh, và nó quyết định chỗ đặt thùng: gần khu nhà ở có vườn tạp, không phải giữa vườn chuyên canh.

Gió biển: thứ phải tính ở vùng này

Bà Rịa gần biển nên gió gần như quanh năm. Cửa tổ hứng gió trực diện làm đàn tốn sức mỗi chuyến bay.

Đặt sau vật chắn — tường nhà, hàng rào kín, rặng cây dày — với cửa tổ quay hướng khuất gió. Ở vườn tiêu trụ sống thì hàng trụ đã là vật chắn sẵn.

Nước

Vùng gần biển có thể thiếu nguồn nước ngọt tự nhiên trong bán kính bay, nhất là mùa khô. Một khay nước nông có vật nổi cho ong đậu, duy trì quanh năm.

Nhịp mùa

Mùa khô từ khoảng tháng 12 tới tháng 4: nắng gắt, nguồn hoa giảm sau các vụ hoa. Che nắng chiều, giữ nước đầy, và không lấy mật trong quãng này.

Mùa mưa từ tháng 5 tới tháng 11: nguồn hoa đều hơn, hợp để tách đàn khi đàn kín tổ.

Một việc nhỏ mà đáng

Giữ một dải cỏ hoa ở bờ vườn hoặc một góc không canh tác. Ở vùng chuyên canh cây đặc sản, đó thường là phần nền duy nhất còn lại cho đàn giữa các vụ hoa.

Một phép thử trước khi mua đàn

Ở vùng mà cây đặc sản chiếm phần lớn diện tích, có một cách kiểm nhanh: đi một vòng quanh chỗ định đặt thùng vào tháng giữa hai vụ hoa — không phải lúc vườn đang rộ.

Nếu lúc đó vẫn thấy có cây đang ra hoa — chuối trổ buồng, hàng rào cây có hoa, cỏ hoa ở bờ vườn — thì chỗ đó nuôi được quanh năm.

Nếu tháng đó nhìn quanh không thấy bông nào, thì dù mùa hoa nhãn có rộ tới đâu, đàn vẫn sẽ phải cầm cự nhiều tháng mỗi năm.