Một năm ở An Khê: nơi hai mùa mưa gặp nhau

An Khê nằm ở đầu phía đông Gia Lai, ngay chỗ cao nguyên đổ xuống duyên hải qua đèo An Khê. Quanh đó là mía, keo và cây rừng chuyển tiếp.

Cái đặc biệt của vùng này không phải cây trồng mà là vị trí: nó nằm giữa hai chế độ mưa khác nhau, và đó là thứ định hình cả năm của đàn ong.

Hai chế độ mưa lệch nhau

Phía Tây Nguyên mưa vào quãng giữa năm, khoảng tháng 5 tới tháng 10, rồi khô sâu từ tháng 12 tới tháng 3.

Phía duyên hải ngược lại: mưa dồn vào cuối năm, khoảng tháng 9 tới tháng 12.

An Khê ở giữa nên hứng cả hai ở mức độ khác nhau — mùa mưa kéo dài hơn so với vùng Tây Nguyên sâu, và mùa khô ngắn hơn, dịu hơn.

Với đàn ong, đó là lợi thế thật: quãng đói ngắn hơn, và nguồn hoa có mặt trong nhiều tháng hơn.

Cái giá của mùa mưa dài

Mưa nhiều tháng liên tục nghĩa là ẩm cao nhiều tháng liên tục, và đó là điều kiện cho mốc trong thùng.

Bốn việc, làm từ lúc đặt: kê cao trên trụ riêng; mái dốc thoát nước và cao hơn nắp thùng cho thoáng; chọn chỗ có nắng sớm lọt xuống thay vì chỗ tối om dưới tán dày; thùng gỗ dày ghép khít.

Ở vùng mưa dài, chỗ mát mà không bao giờ khô là chỗ tệ nhất.

Mía và keo không phải nguồn hoa

Hai cây phủ diện tích lớn nhất quanh đây đều không cho nguồn mật đáng kể. Nguồn thật nằm ở vườn nhà trong xóm, cây rừng còn sót ở các khe và sườn đèo, và dải cây ven suối.

Đó là lý do chọn chỗ đặt ở đây phải nhìn vào vườn và vào rừng còn sót, chứ không nhìn vào cánh đồng.

Lấy mật vào lúc nào

Cuối kỳ mưa, khoảng tháng 11 tới tháng 12, khi đàn đã qua cả hai mùa mưa và trước khi bước vào quãng khô. Đó là cửa sổ rộng hơn so với vùng Tây Nguyên sâu, vì mùa khô ở đây ngắn hơn.

Vẫn giữ nguyên tắc chung: chỉ lấy khi đàn kín tổ và quân đông, và không bao giờ lấy trước quãng khó.

Một điểm về địa hình đèo

Vùng sườn đèo có gió mạnh và nhiệt độ chênh giữa ngày và đêm lớn hơn vùng thung lũng. Nếu có lựa chọn thì đặt ở thung lũng và vườn trong xóm, không đặt ở sườn trống hứng gió.