Nước cho ong dú — đặt đĩa thế nào, và ba sai lầm hay gặp

Đàn ong dú cần nước cho hai việc: hạ nhiệt trong tổ (mang nước về rồi quạt cho bay hơi) và pha loãng thức ăn cho ấu trùng.

Đây là thứ rẻ nhất mình làm được cho đàn, và cũng là thứ bị quên nhiều nhất — vì không ai nghĩ nước là thứ có thể thiếu.

Khi nào nó thật sự thiếu

Mùa nắng gắt. Đây là lúc nhu cầu cao nhất (đàn phải làm mát tổ) mà nguồn lại cạn nhất. Hai vế cộng lại thành thiếu hụt thật.

Vườn sạch sẽ, không ao, không vũng, không chỗ đọng. Vườn càng gọn gàng thì càng ít nguồn nước tự nhiên.

Sân thượng, ban công. Trường hợp rõ nhất — trên cao thì không có vũng nào, mà lại nóng hơn dưới đất nhiều.

Chuyện gì xảy ra khi thiếu

Đàn vẫn đi tìm — nó phải tìm. Và nó tìm ở bất cứ chỗ nào có nước: bể cá, chậu cảnh, chỗ rửa bát ngoài trời, máng nước cho gà, thậm chí vũng nước đọng có lẫn thuốc sau khi ai đó phun.

Chỗ cuối cùng là chỗ đáng lo. Nước là thứ đàn mang thẳng vào trong tổ.

Ngoài ra, đi tìm xa là tốn quân và tốn thời gian — thời gian đó lẽ ra dùng để gom mật.

Làm một cái đĩa nước đúng

Ba yêu cầu, và yêu cầu thứ hai là thứ hay bị bỏ:

1. Nông. Đĩa, khay, nắp thùng sơn cũ — thứ gì cạn là được. Không dùng xô, chậu sâu.

2. Có chỗ đậu. Thả sỏi, que gỗ, miếng xốp, lá khô nổi lên. Thiếu cái này là con ong đậu xuống nước rồi chết đuối — và đây là sai lầm phổ biến nhất.

Con ong dú rất nhỏ, sức căng mặt nước đủ giữ nó lại.

3. Đặt chỗ râm, cách thùng một chút. Râm thì nước lâu cạn và ong không phải phơi nắng khi lấy.

⚠️ Đừng nhầm với bát nước chống kiến ở bốn chân giá. Đó là hai thứ khác hẳn, hai chỗ khác nhau, hai mục đích khác nhau — một cái để đàn uống, một cái để chặn kiến. Bát chống kiến thì không được có gì bắc cầu qua, kể cả que gỗ nổi.

Ba sai lầm hay gặp

1. Nước sâu, không có chỗ đậu. Thành bẫy chết đuối thay vì nguồn nước.

2. Để lâu không thay, sinh muỗi. Thay nước định kỳ — và gộp luôn việc đó với việc châm bát chống kiến, cùng một lượt đi.

3. Pha thêm đường, mật, hay thứ gì vào đĩa.

Đây là sai lầm có hại nhất trong ba, và nó xuất phát từ ý tốt. Nước đường đặt ngoài trời thì:

Kéo kiến tới — đúng thứ mình đang cố chặn.

Kéo ong lạ tới, và ong lạ thì có thể chuyển sang cướp tổ đang yếu.

Gây tranh giành giữa các đàn ngay tại một điểm.

⇒ Nước là nước. Không pha gì.

Nguồn nước tự nhiên thì sao

Có ao, mương, chỗ tưới cây gần thì tốt hơn cả đĩa — đàn tự tìm được.

Hai điều cần nhìn: chỗ đó có bị phun thuốc hay rửa bình thuốc không, và có chỗ đậu nông không (bờ ao dốc đứng thì ong khó lấy).

Một mẹo nhỏ và rẻ: tưới cây vào buổi sáng thì đất ẩm và lá đọng nước cũng là nguồn cho đàn.

Gộp vào thói quen hằng tuần

Thêm một việc vào lượt đi hằng tuần, mất mười giây:

Châm bốn bát chống kiến · thay nước đĩa cho đàn · cắt cỏ quanh chân giá · gạt lá · cúi nhìn ngang tầm đáy thùng.

Mùa nắng thì đĩa cạn nhanh — nên mùa đó kiểm dày hơn, hoặc dùng đĩa to hơn một chút.