Ngoài mật hoa, đàn ong dú còn cần gì từ môi trường

Người ta đếm hoa khi chọn chỗ đặt tổ. Nhưng đàn cần bốn thứ khác nữa, và thiếu thứ nào cũng đủ chặn đàn lại — kể cả khi hoa rất nhiều.

Bốn thứ ít ai đếm

Điểm chung: mật hoa gần như thuần đường, không cung cấp được thứ nào trong bốn cái trên. Nên vườn nhiều hoa mà thiếu bốn thứ này thì đàn vẫn không lên.

Nhựa cây - thứ bị bỏ quên nhiều nhất

Đây là điểm đặc thù của ong dú mà người quen ong mật không nghĩ tới. Toàn bộ cấu trúc tổ — ống cửa, hũ mật, buồng ấu trùng, màng bọc — làm từ sáp trộn nhựa cây.

Nguồn nhựa là cây thân gỗ. Vườn rau hoặc vườn cây ăn trái mới trồng thường đủ hoa nhưng thiếu nhựa — và đây là thiếu sót âm thầm, khó nhận ra hơn thiếu hoa nhiều.

Dấu hiệu nhận ra: đàn không đắp lại ống cửa sau khi bị hỏng, hoặc xây rất chậm sau khi tách dù nguồn hoa tốt.

Nước - và cách đặt cho đúng

Trong nắng nóng, một phần đáng kể lực lượng đi kiếm ăn chuyển sang chở nước để làm mát tổ. Đó là ong không đi kiếm mật.

Vì bán kính bay chỉ vài trăm mét, nguồn nước xa cũng đồng nghĩa sản lượng thấp. Cách đặt:

• Nông, có chỗ đậu — sỏi, lá nổi, mảnh gỗ; ong dú nhỏ nên nước sâu là chết đuối
• Nước sạch, không hoá chất
• Có bóng râm một phần để không bốc hơi hết trong ngày
• Có quanh năm — cạn vào đúng mùa nắng là vô dụng

⚠️ Đừng nhầm với bát nước chống kiến ở chân trụ. Hai thứ khác nhau: bát chân trụ để cắt đường bò của kiến, ong không uống ở đó. Làm bát chân trụ rộng và nông cho ong uống được thì mất luôn tác dụng chống kiến.

Khoáng - đọc qua hành vi của đàn

Khi thiếu khoáng và đạm, ong tìm tới những nguồn lạ: mồ hôi, nước tiểu động vật, và nước mắt người. Hiện tượng ong bâu quanh mắt tăng lên thường trùng với:

• Mùa khan hoa — nguồn phấn quanh vùng đang cạn
• Mùa khô nóng — đàn cần nhiều nước
• Vùng đất nghèo khoáng — thiếu quanh năm

Nói cách khác, đó không phải ong hư mà là môi trường đang thiếu gì đó.

Cách kiểm chỗ đặt cho đủ bốn thứ

1. Đi một vòng bán kính bay, ghi cây gì đang nở — làm lại vào một mùa khác
2. Đếm cây thân gỗ, không chỉ đếm hoa
3. Tìm nguồn nước sạch gần nhất, xem có quanh năm không
4. Quan sát ong chở phấn màu gì về tổ — biết chúng đang ăn ở đâu
5. Đánh dấu tháng trống để trồng bổ sung

Sau một năm sẽ có lịch hoa riêng cho vị trí của mình — dữ liệu không tài liệu nào thay được, và nó quyết định nên trồng thêm gì.

Câu hỏi thường gặp