Tìm hiểu về bệnh nấm ở ong dú - nguyên nhân và cách phòng tránh

Bệnh nấm ở ong dú là gì

Bệnh nấm ở ong dú xuất hiện khi nấm mốc phát triển trên thành thùng, nắp, khung sáp hoặc ngay trong tổ. Mình gọi đây là bệnh của điều kiện ẩm, chứ không phải bệnh lây từ ong sang ong. Khi không khí trong tổ có độ ẩm cao kéo dài, nấm tìm thấy điều kiện lý tưởng để sinh sôi, đặc biệt là vào mùa mưa hoặc khi thùng đặt ở nơi thiếu thông thoáng.

Ong dú là loài nhiệt đới, chúng sinh sống ở vùng có mưa thường xuyên, nhưng trong tổ tự nhiên, gió và không khí lưu thông giúp giảm ẩm. Khi nuôi trong thùng, người nuôi phải tạo điều kiện tương tự, nếu không ẩm độ sẽ tích tụ và nấm mốc sẽ xuất hiện.

Dấu hiệu nhận biết bệnh nấm

Dấu hiệu đầu tiên mình thấy là một lớp phủ trắng hoặc xám nhạt trên các bề mặt bên trong thùng, thường ở góc tối, dưới nắp hoặc xung quanh lỗ bay. Nếu bệnh tiến triển, nấm lan sang khung sáp, làm hư hại cấu trúc phuộc và làm giảm chất lượng của tổ. Ong sẽ trở nên bồn chồn, bay lờ đờ, và có thể từ bỏ những khu vực bị nấm nhiễm.

Mùi cũng là dấu hiệu quan trọng. Tổ bị nấm phát ra mùi ẩm, hơi chua hoặc có chút mùi nặng khác, không phải mùi thơm tự nhiên của ong dú. Nếu mở tổ ra mà thấy mùi lạ, hãy kiểm tra kỹ bên trong ngay lập tức.

Nguyên nhân chính gây bệnh nấm

Nguyên nhân gốc rễ là độ ẩm cao và thông thoáng kém. Ở Việt Nam, mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9 ở phía Bắc, thậm chí lâu hơn ở miền Nam. Nếu thùng ong đặt ở nơi mưa bị thấm, hoặc không có mái che tốt, ẩm độ bên trong sẽ tăng cao. Mình từng gặp trường hợp đặt thùng sát tường nhà cũ, nước mưa dính vào gỗ, và sau hai tuần bệnh nấm xuất hiện.

Thùng gỗ cũ, mục nước, cũng dễ giữ ẩm hơn thùng mới. Đó là lý do người nuôi lâu năm thường thay thùng định kỳ. Ngoài ra, nếu không có thoáng khí ở lỗ bay hoặc lỗ thoáng khí bị bít, ẩm không thoát ra được, nấm sẽ phát triển nhanh chóng.

Biện pháp phòng tránh bệnh nấm

Điều quan trọng nhất là kiểm soát độ ẩm. Mình đặt thùng ong ở nơi có gió, tránh chỗ kín gió hoặc sát tường. Mái che phải tốt, nước mưa không được chảy vào thùng. Nếu thùng có lỗ thoáng khí nhỏ ở cạnh thấp, hãy đảm bảo nó sạch và không bị bít. Một số người nuôi dùng gạch hoặc nệm nhỏ để nâng thùng khỏi mặt đất, giúp không khí lưu thông ở dưới.

Trong mùa mưa, mình kiểm tra thùng thường xuyên hơn, ít nhất hai tuần một lần. Nếu thấy dấu hiệu ẩm cao hoặc mốc bắt đầu xuất hiện, hãy mở tổ một chút để thoáng khí, sau đó đóng lại. Không nên để thùng ở nơi có ánh nắng trực tiếp quá lâu, vì điều đó sẽ làm ong căng thẳng, nhưng cũng không được để hoàn toàn trong bóng tối ẩm ướt.

Với thùng bị nấm nhẹ, mình dùng khăn sạch lau sạch nấm ở bề mặt, sau đó để thùng ở nơi thoáng gió vài ngày. Nếu bệnh nặng, phải chuyển đàn sang thùng khác. Điều này khó khăn, nhưng nó là cách duy nhất để cứu đàn khi nấm đã xâm nhập sâu vào tổ.

Câu hỏi thường gặp