Thổi mật và keo ong dú chữa bách bệnh: hại người bán trước, hại người bệnh sau

Đây là thứ lan nhanh nhất trong nghề, và cũng là thứ ít bị phản đối nhất — vì nó nghe tích cực. Nói mật ong dú tốt thì ai cũng gật.

Nhưng có một ranh giới, và nó không mờ chút nào: nói nó bổ là một chuyện; nói nó chữa được bệnh gì là chuyện hoàn toàn khác.

Vì sao ranh giới đó quan trọng đến vậy

Người đọc quảng cáo «chữa được X» thường là người đang có X, hoặc có người thân mắc X. Họ không đọc như đọc quảng cáo — họ đọc như người đang tìm lối ra.

Và hậu quả nặng nhất không phải là họ mua một hũ mật đắt. Là họ hoãn: hoãn đi khám, hoãn uống thuốc bác sĩ kê, hoãn tái khám — vì đang thử cái này đã.

Với những bệnh mà thời gian là tất cả, mấy tháng hoãn đó là thứ không lấy lại được.

Người bán thường không hề muốn điều đó. Họ chỉ chép lại một câu đang lan trên mạng. Nhưng hậu quả không phụ thuộc vào ý định.

Ba tầng, và tầng giữa mới là chỗ dễ trượt

Tầng an toàn — mô tả thứ mình có thật. Đàn nuôi ở đâu, hoa gì quanh đó, thu vào tháng nào, vị ra sao, bảo quản thế nào. Không ai bắt bẻ được vì đó là sự thật về sản phẩm của mình.

Tầng xám — nói chung chung «bổ», «tăng đề kháng», «tốt cho sức khoẻ». Chỗ này ai cũng nói, và một mình nó thì chưa phải vấn đề. Nhưng nó là bậc thềm: nói mãi rồi thấy nhạt, rồi thêm một chút cho mạnh — và một chút đó thường là tên một căn bệnh.

Tầng cấm — nêu đích danh bệnh. Chữa dạ dày, chữa tiểu đường, chữa ung thư, thay kháng sinh, tăng sinh lý. Kể cả khi đóng khung là «có người bảo», «nghe nói», «khách phản hồi» — vì người đọc chỉ nhớ hai thứ: tên bệnh và tên sản phẩm.

Câu «chỉ chia sẻ phản hồi của khách thôi» không đổi được gì ở phía người đọc. Và về mặt quy định, quảng cáo thực phẩm như thuốc là thứ có luật điều chỉnh — nên ngoài chuyện đạo đức, nó còn là rủi ro thật cho chính người bán.

Ai cũng thiệt, kể cả người bán trung thực

Đây là phần người trong nghề hay bỏ qua, vì cái hại đến chậm.

Thổi phồng đẩy giá lên mức phi lý, và giá phi lý là mồi cho hàng giả. Mật giả trộn đường bán được giá thuốc thì có người làm — và người mua bị lừa sẽ không quay lại với bất cứ ai bán ong dú, kể cả người thật.

Kỳ vọng sai thì thất vọng chắc chắn. Người mua vì tin chữa bệnh, uống vài tháng không khỏi, kết luận «mật ong dú là lừa đảo» — và họ nói với mười người khác. Trong khi nếu bán đúng là thực phẩm ngon và sạch thì họ đã hài lòng.

Một người nói quá kéo cả nghề xuống. Nghề này nhỏ, người ngoài chưa phân biệt được ai với ai.

Bán thật thì nói gì

Điều trớ trêu: sự thật về mật ong dú đã đủ hấp dẫn — và nó bán được lâu hơn, vì không ai thất vọng.

Nó hiếm vì đàn cho ít. Một đàn ong dú cho lượng mật rất nhỏ so với ong mật — đó là lý do thật của giá cao, và là lý do người mua hiểu ngay.

Vị khác hẳn. Chua, loãng hơn mật ong mật, hậu vị riêng. Người thử rồi thì nhớ — bán được bằng chính vị của nó.

Nó có nguồn gốc chỉ được ra. Vườn nào, hoa gì, thu tháng nào. Thứ này người bán rong không có.

Đàn không đốt. Nuôi được trong vườn nhà, gần trẻ con — chuyện thật, và là thứ khiến người ta muốn nuôi.

Về keo ong cũng vậy: nói nó là gì và đàn dùng nó làm gì — nhựa cây ong gom về để trát tổ, chống ẩm, giữ tổ sạch. Câu chuyện đó hay hơn mọi lời quảng cáo bịa, và không cần bịa thêm gì.

Một mẹo tự kiểm trước khi đăng

Đọc lại câu mình sắp viết và hỏi: nếu người đọc câu này là mẹ mình đang có bệnh nặng, mình có muốn mẹ tin không?

Ngập ngừng là bỏ câu đó đi.

Và khi khách hỏi thẳng «mật này chữa được bệnh X không anh?» — câu trả lời vừa đúng vừa giữ được khách là: «Em bán thực phẩm chứ không bán thuốc. Bệnh đó anh/chị cứ theo bác sĩ; mật thì dùng như thực phẩm hằng ngày thôi.»

Trả lời vậy có mất đơn không? Mất vài đơn. Nhưng giữ được thứ đáng giá hơn nhiều: người ta tin những gì mình nói về sản phẩm — và niềm tin đó mới là cái bán hàng trong nhiều năm.