Nuôi ong dú trên sân thượng và ban công — cái được và cái phải bù

Câu hỏi hay gặp nhất của người ở phố: «nhà không có vườn thì nuôi được không?»

Được. Và sân thượng có một lợi thế lớn mà vườn dưới đất không có. Nhưng phải bù lại ba thứ, trong đó có một thứ rất dễ làm mất đàn của người mới.

Cái được — kiến ít hơn hẳn

Đây là lợi thế thật và đáng kể, vì kiến là nguyên nhân mất đàn số một.

Trên sân thượng, kiến phải leo lên qua nhiều tầng, và đường đi của chúng ít hơn nhiều so với dưới đất.

Nhưng đừng bỏ bát nước chống kiến. Trên cao vẫn có kiến, và chúng thường đi theo những đường mình không nghĩ tới: chậu cây (nơi kiến hay làm tổ sẵn), ống thoát nước, dây điện, khe tường.

⇒ Vẫn giữ nguyên bộ quy tắc: bốn bát nước, không gì bắc cầu, thùng không chạm tường lan can.

Phải bù thứ nhất — nắng, và đây là thứ giết đàn

Đây là khác biệt lớn nhất so với vườn, và là chỗ người mới hay chết.

Sân thượng nóng hơn vườn rất nhiều: không có tán cây, mặt sàn bê tông hấp nhiệt cả ngày rồi toả ngược lên tới tận đêm, và tường xung quanh cũng hắt nhiệt.

Nghĩa là thùng chịu nhiệt từ ba phía: nắng trực tiếp, sàn bên dưới, tường bên cạnh.

Ba việc phải làm, không bỏ cái nào:

Mái che rộng, kê cách nóc thùng để thoáng. Mái nhỏ hoặc mái úp sát là vô dụng ở đây.

Kê cao khỏi mặt sàn — không đặt thùng trực tiếp lên bê tông. Giá cao vừa cắt nhiệt từ sàn vừa cho gió đi dưới đáy.

Không đặt sát tường phía tây — bức tường đó hấp nắng cả chiều rồi toả nhiệt.

Nếu có thể, đặt cạnh mấy chậu cây lớn: chúng che bớt, giữ ẩm, và hạ nhiệt vùng quanh đó.

Phải bù thứ hai — gió

Trên cao gió mạnh hơn nhiều, và gió gây ba chuyện:

Ong khó về, nhất là con đang mang nặng. Con nhỏ như ong dú thì gió là vấn đề thật.

Thùng có thể bị xô, hoặc giá bị lật.

Bát nước chống kiến cạn nhanh vì bay hơi, và có thể bị thổi đổ.

Việc cần làm: đặt khuất gió — sau bồn cây, sau bức tường thấp, trong góc khuất — và cửa tổ quay lệch khỏi hướng gió chính. Giá thì phải nặng và vững, nếu cần thì neo lại.

Phải bù thứ ba — nước

Trên sân thượng không có vũng, không có ao, không có chỗ đọng tự nhiên. Mà đàn cần nước để hạ nhiệt trong tổ — nhu cầu này ở sân thượng lại cao hơn vì nóng hơn.

Cộng hai vế lại thì đây là thiếu hụt rất thực tế mà ít ai nghĩ tới.

Giải pháp rẻ: một đĩa nông, thả mấy viên sỏi hoặc que gỗ nổi để ong đậu mà không chết đuối, đặt ở chỗ râm, cách thùng một chút — đừng nhầm với bát chống kiến dưới chân giá.

Thay nước định kỳ cho khỏi sinh muỗi.

Còn nguồn hoa thì sao

Đây là câu hỏi quyết định có nuôi được hay không, và câu trả lời không nằm trên sân thượng.

Ong dú bay trong một bán kính hẹp quanh tổ. Nên thứ cần nhìn là cả khu vực quanh nhà: có cây xanh đường phố không, có công viên gần không, hàng xóm có vườn không, có bãi đất trống mọc cỏ dại không.

Mấy chậu cây trên sân thượng thì tốt nhưng không đủ nuôi một đàn — chúng giúp về mặt vi khí hậu nhiều hơn là về nguồn ăn.

Cách kiểm thực tế nhất: hỏi xem trong khu có ai đang nuôi không, và đàn của họ ra sao. Câu trả lời đó đáng tin hơn mọi suy luận.

Ban công thì sao

Cũng nuôi được, với ba lưu ý thêm:

Đừng để dòng bay cắt ngang chỗ phơi đồ hoặc chỗ ngồi. Đàn bị chắn đường mỗi ngày là đàn sống trong phòng thủ.

Nói trước với hàng xóm. Ong dú không chích, nhưng người không biết thì vẫn lo — và nói trước thì dễ hơn giải thích sau.

Ban công hướng tây thì rất nóng. Nếu chỉ có hướng đó thì phải che rất kỹ, hoặc cân nhắc chỗ khác.