Giá kê thùng ong dú — bốn yêu cầu, và cách làm gần như không tốn gì

Nếu phải chọn một thứ trong vườn ong để làm cho thật chuẩn, thì đó là cái giá kê thùng.

Lý do: kiến giết nhiều đàn ong dú hơn mọi nguyên nhân khác cộng lại, và toàn bộ việc chống kiến nằm ở cái giá. Mà giá thì gần như không tốn tiền.

Bốn yêu cầu dưới đây nghe đơn giản tới mức dễ bị coi nhẹ. Thực tế thì phần lớn người mới làm thiếu một cái — và thiếu một là cả hệ thống thành vô dụng.

Yêu cầu 1 — bốn chân đứng trong bốn bát nước

Kiến phải bò để tới thùng. Nước cắt đường bò — không cần diệt con nào.

Bát, chén, hộp nhựa, vỏ hộp sơn cũ — thứ gì đựng được nước là được. Không cần mua gì.

Hai chi tiết quyết định hiệu quả:

Nước không được cạn. Kiểm sau mỗi đợt nắng. Việc này trùng luôn với việc thay nước cho khỏi sinh muỗi — nên gộp làm một thói quen.

Chân phải đứng giữa bát, không tựa vào thành. Chân chạm thành bát là có cầu.

Yêu cầu 2 — không có gì bắc cầu

Đây là chỗ hỏng nhiều nhất, và hỏng âm thầm: bát nước vẫn đầy, nhìn vẫn yên tâm, mà kiến vẫn lên.

Danh sách những thứ bắc cầu:

Cỏ mọc cao chạm đáy thùng. Một ngọn là đủ. Cỏ mọc lại rất nhanh — nên đây là việc hằng tuần, không phải làm một lần.

Cành cây, dây leo vươn tới.

Lá rơi vắt ngang từ mặt đất lên giá.

Thùng hoặc giá chạm tường, chạm cột. Tường là một cây cầu rộng bản.

Dây điện, dây phơi, ống nước đi ngang phía trên rồi chạm xuống thùng.

Yêu cầu này quan trọng hơn cả việc có bát nước — vì có bát mà để cỏ chạm thì chỉ là làm cho có.

Yêu cầu 3 — kê cao khỏi mặt đất

Kê cao làm được hai việc cùng lúc:

Cắt đường kiến — kiến phải đi qua chân giá, tức là qua bát nước.

Chống ẩm từ nền. Đất ẩm bốc hơi lên; thùng nằm sát đất thì đáy lúc nào cũng ẩm, và ẩm là thứ sinh mốc.

Cao bao nhiêu? Đủ để mình thao tác thoải mái và để cỏ bên dưới cắt được — đó là thước đo thực dụng nhất. Quá thấp thì khó dọn cỏ, mà không dọn được cỏ là quay lại vấn đề ở yêu cầu 2.

Yêu cầu 4 — vững

Giá lung lay là rung thùng, và rung truyền vào cả khối tổ.

Nguồn rung hay gặp: chó mèo va vào, gió mạnh, người đi qua chạm phải, nền đất lún một bên sau mưa.

Giá vững cũng là giá không đổ bát nước — một cú va làm đổ bát là đêm đó kiến lên.

Cách kiểm đơn giản: đẩy nhẹ vào giá. Thùng nhúc nhích là phải chỉnh.

Làm một cái giá đủ tốt

Không cần nghề mộc:

Bốn chân — gỗ, ống thép, gạch xây, hay chân bàn cũ.

Mặt trên phẳng, đủ rộng cho thùng đứng vững.

Bốn bát nước dưới bốn chân.

Nền quanh gốc giá dọn sạch cỏ và lá mục — kiến hay làm tổ trong đống lá mục rồi từ đó tìm lên.

Gỗ pa-lết dùng làm giá thì được — nó nằm ngoài, không tiếp xúc với đàn. Chỉ đừng dùng làm vách thùng.

Một cái giá, nhiều thùng — nên hay không

Dùng một cái giá dài đặt nhiều thùng thì tiết kiệm công chống kiến: bốn bát nước lo cho cả dãy.

Đổi lại có hai bất lợi phải cân:

Rung lan sang nhau. Thao tác ở thùng này thì thùng kia cũng rung.

Ong dễ về nhầm tổ nếu các thùng giống hệt nhau và sát nhau. Con về nhầm sẽ bị con gác tổ kia chặn — tức là mất con thật.

Nếu chọn cách này thì để các thùng cách nhau ra và làm cho mỗi cửa tổ khác nhau về mặt nhìn: sơn một mảng khác màu ở mặt ngoài quanh cửa, hoặc đặt một mốc riêng cạnh mỗi thùng.

Thói quen hằng tuần, hai phút

Châm nước bốn bát. Cắt cỏ quanh chân giá. Gạt lá rơi. Đẩy nhẹ xem giá còn vững. Nhìn ngang xem có gì mới chạm vào thùng không.

Hai phút đó chặn được nguyên nhân mất đàn số một — và nó rẻ hơn mọi thứ khác trong nghề này.