
Hội chợ nông sản, phiên chợ quê, ngày hội của huyện, hội chợ OCOP — người nuôi ong dú hay được mời hoặc tự đăng ký tham gia.
Và nhiều người về với cảm giác thất vọng: bỏ hai ngày, tốn tiền gian hàng, tiền đi lại, mà bán không được bao nhiêu.
Vấn đề không nằm ở hội chợ. Nó nằm ở chỗ họ đi với kỳ vọng sai.
Bán được hàng tại chỗ là phần nhỏ. Bốn thứ dưới đây mới là phần đáng giá:
1. Gặp được người mua tương lai. Người ghé gian hàng, nghe nói chuyện, nếm thử, lấy số điện thoại — phần lớn không mua ngay. Nhưng vài tháng sau có người nhắn tin đặt hàng. Đây là dòng khách quan trọng nhất từ hội chợ.
2. Gặp người bán lại. Chủ cửa hàng đặc sản, chủ quán, người làm quà tặng doanh nghiệp — họ đi hội chợ để tìm nguồn hàng. Một mối như vậy đáng hơn cả trăm lượt bán lẻ.
3. Gặp người cùng nghề. Người nuôi ở vùng khác, người làm nghề liên quan. Trao đổi ở hội chợ là cách học nhanh, và là cách biết mình đang đứng đâu so với người khác.
4. Nghe khách hỏi gì. Hai ngày đứng gian hàng, nghe hàng trăm người hỏi cùng những câu — đó là dữ liệu quý về việc thị trường đang không hiểu điều gì. Về nhà thì biết phải giải thích gì cho tốt hơn.
Suy ra: đo một chuyến hội chợ bằng doanh thu tại chỗ là đo sai thước. Đo bằng số liên hệ thu được và số mối tiềm năng mới đúng.
Đây là lợi thế lớn nhất của người bán mật ong dú và nhiều người không dùng tới.
Một tổ ong thật đặt ở gian hàng kéo người tới gấp nhiều lần một bàn đầy hũ mật. Người ta đi hội chợ để xem cái lạ, và tổ ong dú là cái lạ thật — nhất là khi họ biết nó không đốt.
Lưu ý khi mang tổ đi:
Chọn tổ khoẻ, và chấp nhận rằng tổ đó sẽ mệt. Đi xa, ồn ào, nhiệt độ lạ. Sau hội chợ phải cho nó nghỉ.
Bịt cửa tổ bằng lưới thoáng khí khi di chuyển, đừng bịt kín.
Ở gian hàng thì không mở cửa tổ — để ong bên trong, cho khách nhìn qua nắp kính nếu có, hoặc mở nắp cho xem vài lần trong ngày chứ không phải liên tục.
Có thể mang tổ trống. Nếu không muốn mang ong thật, một cái tổ cũ đã lấy hết ong vẫn cho khách thấy cấu trúc bên trong, và không có rủi ro nào.
Phải có nếm thử. Mật ong dú có vị lạ, và không nếm thì người ta không mua.
Chuẩn bị: thìa dùng một lần, khăn giấy, thùng rác nhỏ ngay tại bàn, một hũ riêng chỉ dùng cho nếm thử.
Nói trước là vị chua trước khi họ nếm. Không nói thì mặt họ nhăn lại và mình mất luôn một khách.
Khách hội chợ đi bộ cả ngày, xách nhiều thứ. Hũ lớn khó bán.
Và giá của hũ nhỏ nằm trong mức người ta dám mua thử — đó mới là mục tiêu ở hội chợ, không phải bán được nhiều.
Đây là thứ quyết định chuyến đi có giá trị hay không, và nhiều người quên hẳn.
Phải có cách lấy được liên hệ của người quan tâm. Một cuốn sổ để khách ghi tên và số, hoặc mã QR dẫn tới trang của mình, hoặc đơn giản là kết bạn qua điện thoại ngay tại chỗ.
Và phải có gì đó để họ mang về — một tấm giấy nhỏ có tên trại và số điện thoại. Người không mua hôm nay nhưng cầm về một mẩu giấy thì vài tháng sau vẫn liên hệ được.
Đứng, đừng ngồi nhìn điện thoại. Nghe hiển nhiên nhưng đi hội chợ sẽ thấy rất nhiều gian hàng có người ngồi cúi mặt.
Kể chuyện, đừng chào hàng. «Con ong này không đốt, anh chị đưa tay lại gần thử xem» hiệu quả hơn nhiều so với «mật em ngon lắm, anh chị mua giúp em».
Chuẩn bị sẵn ba câu trả lời. Ba câu khách hỏi nhiều nhất: sao đắt vậy, sao chua vậy, để được bao lâu. Trả lời được gọn gàng thì mọi thứ khác dễ.
Đừng hứa về công dụng chữa bệnh. Ở hội chợ có nhiều người nghe, và lời nói lan xa hơn mình nghĩ. Nói về con ong, về cách nuôi, về nguồn gốc — đó là phần mình có thẩm quyền.
Đây là chỗ phân biệt người được gì với người về tay không.
Trong vòng vài ngày, liên hệ lại với những người đã cho số. Một tin nhắn ngắn: cảm ơn đã ghé gian hàng, đây là thông tin trại, khi nào cần thì nhắn em.
Để một tháng mới nhắn thì họ đã quên mình là ai.
Ghi lại những câu hỏi hay gặp. Rồi dùng chúng để viết lại phần giới thiệu sản phẩm, viết lại tờ hướng dẫn, chuẩn bị cho lần sau.
Cho tổ ong nghỉ. Nếu có mang tổ đi, đừng mở nắp kiểm ngay. Để yên vài ngày.
Và tính lại xem có đáng đi không. Ghi ra: tốn bao nhiêu, thu được bao nhiêu tại chỗ, thu được bao nhiêu liên hệ. Sau hai ba lần thì biết loại hội chợ nào hợp với mình và loại nào không.
Không phải hội chợ nào cũng đáng. Hội chợ đông người mua sỉ khác hẳn hội chợ chủ yếu là người đi chơi.
Thường không nhiều tại chỗ, và đo bằng doanh thu tại chỗ là đo sai thước. Giá trị thật nằm ở số liên hệ thu được, mối bán lại tìm thấy, và việc nghe được khách đang thắc mắc điều gì.
Nên, vì một tổ thật kéo người tới gấp nhiều lần một bàn đầy hũ mật. Chọn tổ khoẻ, bịt cửa bằng lưới thoáng khí khi di chuyển, ở gian hàng thì hạn chế mở nắp, và sau hội chợ cho tổ nghỉ. Không muốn mang ong thật thì mang một tổ trống cho khách xem cấu trúc.
Tổ ong để xem, bộ nếm thử với thìa dùng một lần, hũ nhỏ vừa tầm người ta dám mua thử, cách lưu liên hệ khách, và một mẩu giấy có tên trại cùng số điện thoại để họ mang về.
Kể chuyện thay vì chào hàng — mời họ đưa tay lại gần tổ vì loại ong này không đốt. Và chuẩn bị sẵn ba câu trả lời cho ba câu hỏi phổ biến nhất: sao đắt, sao chua, để được bao lâu.
Trong vòng vài ngày nhắn tin lại cho những người đã cho số, vì để một tháng thì họ quên mình là ai. Ghi lại các câu hỏi hay gặp để chuẩn bị cho lần sau, và tính lại chi phí so với kết quả để biết loại hội chợ nào hợp với mình.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Mất trắng một đợt, kẹt tổ giống, không ai thay khi phải đi xa — những lúc đó cộng đồng có giá trị thật. Nhưng có mấy kiểu giúp đỡ nghe tử tế mà làm hỏ
Người trẻ vào nghề mang theo thứ mà người đi trước không có, và thiếu thứ mà người đi trước có thừa. Chỗ va nhau giữa hai bên là chỗ đáng nói nhất, vì
Trước khi thành nghề, ong dú đã có mặt trong đời sống làng quê Việt Nam theo một cách khác hẳn bây giờ. Nhìn lại cách đó không phải để hoài niệm, mà v
Cùng một con ong, mỗi vùng một tên. Nghe có vẻ chỉ là chuyện ngôn ngữ, nhưng nó gây ra hiểu lầm thật khi mua bán, khi tìm hiểu, và khi hai người nuôi
Ong dú không ngủ đông mà chỉ giảm hoạt động khi lạnh. Nếu nhiệt độ kéo dài dưới 15°C, đàn sẽ suy yếu nhanh chóng và có thể chết hàng loạt. Mình hướng
Khác với chết hàng loạt, ong dú chết từng con từ từ thường bị người nuôi bỏ qua cho đến khi quá muộn. Mình chia sẻ cách phát hiện sớm và các biện pháp
Trang kiến thức về nuôi ong dú (stingless bee) tại Việt Nam.