Giúp đàn ong dú qua mùa mưa dài — và vì sao chậm hồi hơn số ngày mưa

Mưa không làm ong chết. Nhưng mưa dài gây ba chuyện cùng lúc, và chuyện thứ ba là thứ ít ai nghĩ tới.

Ba chuyện mưa dài gây ra

1. Đàn không ra ngoài được. Nhiều ngày liền không gom được gì, nên phải sống bằng phần đã tích. Đây là lý do việc không vét sạch mật quan trọng tới vậy — mật để lại chính là lương thực cho những quãng này.

2. Ẩm tăng. Không khí ẩm, gỗ ngấm nước, nền dưới thùng sũng. Đàn phải tốn công điều hoà, và ẩm kéo dài là thứ sinh mốc.

3. Hệ thống dẫn đường bị xoá.

Đây là phần đặc trưng của ong dú. Chúng báo tin cho nhau bằng dấu mùi đặt dọc đường tới nguồn hoa — khác ong mật vốn dùng điệu nhảy. Mưa rửa trôi những dấu đó.

⇒ Nên sau mưa, đàn không chỉ phải bắt đầu bay lại, mà còn phải đi dò và đánh dấu lại từ đầu. Đó là lý do đàn chậm lại lâu hơn số ngày mưa — và người nuôi hay tưởng đàn có vấn đề.

Bốn việc làm được

1. Chặn mưa tạt vào cửa tổ.

Đây là việc có tác dụng rõ nhất. Mưa thường đi theo gió, nên cửa hứng gió cũng là cửa hứng mưa.

Cách làm: cho mái nhô thêm về phía đó, hoặc dựng một tấm chắn cách cửa một quãng. Chắn chứ không bịt — đừng che luôn lối ra vào.

2. Bảo đảm thùng không đọng nước.

Kiểm hai thứ: nóc thùng có bằng phẳng không (thùng đặt nghiêng thì nước đọng lại trên nóc rồi ngấm dần), và mái có bị xô lệch sau gió không.

Việc này nên làm ngay sau mỗi đợt gió lớn, không đợi tới cuối mùa.

3. Lo cái nền.

Mùa mưa đất mềm ra, chân giá lún không đều, thùng nghiêng, và bát nước chống kiến bị bùn lấp — tức là mất luôn hàng rào chống kiến mà không biết.

Cách xử lý: kê bốn chân lên gạch hoặc tấm kê cứng, đặt bát nước lên trên đó, và rải sỏi quanh gốc giá cho thoát nước.

4. Chống kiến kỹ hơn, không lơi.

Mùa mưa kiến cũng bị ngập tổ nên chúng đi tìm chỗ cao ráo — và cái thùng ong khô ráo trên giá là nơi lý tưởng. Đây là lúc dễ mất đàn vì kiến không kém gì mùa khô.

Và cỏ mùa mưa mọc rất nhanh. Việc cắt cỏ quanh chân giá phải làm dày hơn, không thưa hơn.

Ba việc đừng làm

1. Đừng bơm đồ ăn vào tổ.

Đây là lúc cám dỗ nhất, vì đàn rõ ràng đang không kiếm được gì. Nhưng bơm nước đường vào tổ là đưa thêm nước vào một cái hộp vốn đã quá ẩm, làm vỡ bọng trên đường bơm, và kéo kiến tới. Nó không cứu, nó phá.

2. Đừng mở thùng xem «có ướt không».

Mở ra là xé lớp keo chống ẩm đàn đã trát — tức là làm hỏng đúng cái thứ đang bảo vệ nó khỏi ẩm.

3. Đừng phủ bạt kín thùng.

Bạt giữ ẩm và làm bí. Che tạm trong một trận mưa lớn thì được, nhưng phải gỡ ra ngay sau đó. Cái cần là mái che thoáng, không phải bọc kín.

Sau mưa — kiên nhẫn, và tìm đúng dấu hiệu

Đừng đánh giá đàn ngay ngày nắng đầu tiên. Cho nó một hai tuần để dò và đánh dấu lại đường đi.

Dấu hiệu đàn đang hồi, theo thứ tự xuất hiện:

Ra vào đều trở lại vào buổi sáng nắng.

Rồi mới thấy con mang phấn về. Đây là dấu hiệu chắc chắn nhất — nghĩa là đàn đã nối lại được nguồn và đang nuôi con.

Nếu sau vài tuần nắng mà vẫn không thấy phấn về, lúc đó mới đáng lo — và việc cần làm là kiểm quanh thùng (kiến, ẩm, mốc, ai phun thuốc) chứ chưa phải mở thùng.

Việc chuẩn bị trước mùa mưa

Làm trong một buổi, trước khi mùa tới:

Kiểm mái — còn chắc không, có nhô đủ về phía mưa tạt không, có kê cách nóc thùng không.

Kiểm độ vững và độ phẳng của giá — đẩy nhẹ xem có nhúc nhích, nhìn xem thùng có nghiêng.

Kê bốn chân lên gạch, rải sỏi quanh gốc.

Dọn sạch lá mục — mùa mưa lá mục ẩm là tổ kiến lý tưởng.

Không thu mật sát mùa mưa. Phần mật để lại chính là thứ đàn sống nhờ trong những tuần không ra ngoài được.