Vận hành tổ ong dú - những sai lầm phổ biến người nuôi mắc phải

Mở tổ quá thường xuyên là sai lầm lớn nhất

Mình nuôi ong dú được 8 năm, lỗi đầu tiên mình mắc là mở tổ hàng ngày để xem ong đang làm gì. Mỗi lần mở, ong bị xáo trộn, công việc xây bóng sáp bị gián đoạn, và nhiệt độ trong tổ giảm đột ngột. Người nuôi mới thường tưởng rằng kiểm tra thường xuyên là tốt, nhưng thực tế ong dú cần sự yên tĩnh để phát triển bình thường.

Mình học được rằng chỉ nên mở tổ 1–2 lần mỗi tháng, và chỉ vào giữa ngày khi ong đang bay kiếm ăn. Lúc đó mở tổ sẽ có ít ong trong nhà, làm giảm xáo trộn. Nếu muốn quan sát, mình dùng cách nhìn vào lỗ thoát khí hoặc cửa vào để đánh giá sơ bộ tình trạng đàn.

Quản lý độ ẩm sai cách làm đàn suy

Ong dú cần độ ẩm 60–80% để phát triển tốt. Ở miền Nam Việt Nam, mùa mưa độ ẩm thường cao, nhưng mùa khô (tháng 11–4) lại rất thấp. Mình thấy nhiều người nuôi bỏ qua yếu tố này, để tổ ở nơi thông gió quá mạnh hoặc không che chắn mưa nắng.

Cách mình làm là đặt tổ ở vị trí có bóng tự nhiên từ cây hoặc mái nhà, tránh nắng chiều. Vào mùa khô, mình đặt bình nước gần tổ để tăng độ ẩm không khí. Ong sẽ tự lấy nước khi cần. Nếu nhìn thấy ong bay chậm hoặc bóng sáp bị nứt, đó là dấu hiệu độ ẩm quá thấp.

Thức ăn bổ sung được cho không đúng lúc

Nhiều người nuôi cho ong ăn thêm đường mật pha nước quanh năm, nhưng đó là lãng phí và gây hại. Ong dú cần bổ sung thức ăn chỉ khi thiếu hụt hoa, thường vào mùa khô hoặc sau khi thu mật. Ở vùng miền Nam, từ tháng 5–10 hoa thường đầy đủ, nên không cần cho thêm.

Khi cho thức ăn, mình dùng nước đường loãng (1 phần đường : 1 phần nước) và chỉ cho vừa đủ, không để thừa gây nấm mốc. Bỏ cách cho mật ong ngô hay các sản phẩm khác, vì ong dú không cần. Quan sát hành vi bay kiếm của đàn là cách tốt nhất để biết khi nào cần bổ sung.

Không chú ý đến tín hiệu sức khỏe của đàn

Sức khỏe đàn có thể đánh giá qua những dấu hiệu hàng ngày mà mình học được từ kinh nghiệm. Khi ong bay vào lúc sáng sớm với tốc độ nhanh, mang phấn hoa vàng, đó là dấu tốt. Ngược lại, nếu ong bay chậm, bị rơi xuống, hoặc không bay được vào sáng sớm, là cảnh báo đàn suy.

Mình cũng chú ý đến âm thanh trong tổ. Ong dú khỏe mạnh phát ra tiếng ong ong đều đặn. Nếu im lặng hoặc tiếng kỳ lạ, có thể đàn bị bệnh hoặc thiếu nước. Mở tổ để xem lượng ong, mật, phấn hoa và chuồn cái là cách kiểm tra kỹ lưỡng mỗi tháng.