Hai người phối hợp khi thu mật ong dú

Thu mật thường cần hai người: một giữ thùng, một thao tác. Làm một mình dễ đổ và vỡ bọc.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Vì sao thu mật nên làm hai người

Một người vừa giữ thùng, vừa cắt bọc, vừa cầm vật chứa, vừa lau mật rơi thì không đủ tay. Kết quả thường là thùng mở lâu, mật rớt lung tung, ong lạ kéo tới. Hai người chia việc rõ ràng giúp mỗi thùng chỉ mở trong thời gian ngắn và mọi giọt mật đều đi đúng chỗ.

Chia việc

Người thao tác chính: mở nắp, xác định bọc lấy, cắt hoặc hút mật, quyết định khi nào dừng. Chỉ một người được quyết lấy bọc nào — hai người cùng quyết dễ lấy quá tay.

Người phụ: cầm và đổi vật chứa, đưa dụng cụ, lau mật rơi ngay khi rơi, để ý ong lạ và kiến, ghi sổ. Người phụ cũng là người nhắc «đã đủ rồi» khi người thao tác mải tay.

Thứ tự thùng

• Thu từ thùng khoẻ nhất trước, khi tay còn chắc và dụng cụ còn sạch.
• Thùng có dấu hiệu bất thường để cuối cùng, hoặc hoãn hẳn.
• Thùng đặt cạnh nhau thì không mở cùng lúc — mùi mật từ thùng này kích động thùng bên cạnh.
• Giữa hai thùng, rửa tay, lau dụng cụ khô.

Giữ mật khỏi ong lạ

Mùi mật lan rất nhanh. Chỉ cần một vũng mật nhỏ trên mặt giá, vài phút sau đã có ong từ đàn khác — có khi cả ong mật nếu vùng đó có — bay tới. Khi đông lên, chúng bắt đầu dò vào chính các thùng đang mở hoặc thùng yếu bên cạnh, dẫn tới cướp mật. Cách giữ:

• Vật chứa luôn đậy, chỉ mở lúc rót.
• Lau mật rơi ngay, không để tới cuối buổi.
• Mảnh bọc, keo dính mật bỏ vào túi kín, không vứt xuống đất.
• Lọc mật ở chỗ kín, không lọc ngoài trời ngay cạnh thùng.

Ghi sổ từng thùng

Mỗi thùng ghi: ngày thu, lượng mật ước chừng, màu và mùi, tình trạng đàn lúc mở. Sau vài mùa, sổ ghi cho thấy thùng nào ổn định nhất, đàn nào cho mật đều — đó là những đàn nên giữ làm gốc để tách. Ghi cả thùng không thu và lý do, để lần sau biết đàn đó đã hồi chưa.

Sau buổi thu

Đi một vòng kiểm tra lại tất cả các thùng: nắp đã khít, không còn mật rơi, cửa tổ không bị ong lạ vây. Những ngày sau để ý kỹ hơn bình thường — ngay sau mùa thu là lúc dễ xảy ra cướp mật nhất.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.