Đặt thùng ong dú lên xô để thu mật

Bố trí dụng cụ trước khi thu mật. Xô hứng đặt ngay dưới để mật không rơi vãi.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Ba cách lấy mật

Mật ong dú nằm trong những bọc nhỏ, không thể quay ly tâm như cầu ong mật. Người nuôi vì vậy dùng một trong ba cách chính, mỗi cách có chỗ mạnh chỗ yếu.

Cách 1: Cắt bọc cho mật tự chảy

Cắt hoặc chọc thủng miệng các bọc mật đã niêm, nghiêng thùng hoặc khay cho mật tự chảy xuống vật chứa bên dưới — đó là lý do người ta đặt thùng lên xô, chậu. Với loại thùng chia tầng, có thể tách riêng tầng mật ra rồi làm.

• Ưu: đơn giản, dụng cụ ít, mật ít bị lẫn tạp chất nếu cắt khéo.
• Nhược: chậm; mật chảy qua lớp keo nên có thể mang theo mùi keo; nếu làm ngay trong thùng có ong thì dễ làm ong dính mật, chết đuối.

Cách 2: Ép

Cắt các bọc mật ra khỏi thùng, gom vào túi vải hoặc rây, ép nhẹ cho mật chảy ra.

• Ưu: nhanh, lấy được nhiều mật trong một lần.
• Nhược: dễ ép lẫn bọc phấn, mảnh keo, ấu trùng nếu lựa không kỹ — mật đục, chua gắt. Đàn mất cả cấu trúc bọc, phải xây lại.

Cách 3: Hút

Chọc thủng miệng bọc rồi dùng ống hút, xi lanh hoặc máy hút nhỏ rút mật ra, để lại vỏ bọc trong thùng.

• Ưu: mật sạch nhất, ít lẫn tạp; đàn giữ được phần lớn vỏ bọc để dùng lại; ít làm xáo trộn tổ.
• Nhược: cần dụng cụ sạch và chuyên dụng; chậm nếu làm bằng tay; phải vệ sinh dụng cụ rất kỹ để không đưa vi sinh vào mật.

Chọn cách nào

Với người nuôi vài thùng trong vườn nhà, hút bằng xi lanh sạch hoặc cắt bọc cho chảy là hai cách đỡ làm phiền đàn nhất. Ép chỉ nên làm khi buộc phải lấy bọc ra khỏi thùng — ví dụ thùng hỏng phải chuyển đàn — và phải lựa thật kỹ bọc nào là mật, bọc nào là phấn.

Dù cách nào cũng phải giữ

• Sạch: dụng cụ, vật chứa, tay người làm đều sạch và khô. Nước lã lẫn vào làm mật nhanh hỏng.
• Nhanh gọn: mật để ngoài lâu kéo ong lạ, kiến, ruồi.
• Che chắn: vật chứa mật luôn có nắp hoặc vải phủ.
• Chừa phần cho đàn: không lấy cạn, không lấy bọc gần khối trứng.
• Dọn sạch: lau mọi giọt mật rơi trên thùng, giá, mặt đất.

Mật vừa lấy xong còn phải lọc, để lắng và bảo quản mát — một nửa chất lượng của mẻ mật được quyết định sau khi rời thùng.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.