Thị trường ong dú có ba mảng, và phần lớn người chỉ nhìn thấy một

Nói tới thị trường ong dú thì gần như ai cũng nghĩ tới mật. Nhưng mật là mảng nhỏ nhất về khối lượng — và có hai mảng khác đang chạy ngay bên cạnh.

Mảng 1 — Mật

Đặc điểm: lượng rất ít, giá trên đơn vị cao.

Ít là bản chất của loài — con nhỏ nên mang được ít mỗi chuyến, bay gần nên vùng kiếm ăn hẹp, đàn nhỏ theo bản chất. Đúng ở mọi nước có nhóm ong này, và không cải thiện được bằng kỹ thuật.

Vấn đề của mảng này:

Không có tiêu chuẩn riêng. Mật ong dú loãng hơn và chua hơn mật ong thường — vì đàn cất nó trong bọng kín, không qua công đoạn quạt khô như ô sáp hở của ong mật. Đo bằng thước của mật ong thường thì lúc nào cũng thấy nó «lệch chuẩn», trong khi đó là đặc tính.

Người mua chưa biết mình đang mua gì. Nhiều người nếm lần đầu tưởng mật bị hỏng.

Giá bị đẩy lên bởi lời thổi phồng về công dụng chữa bệnh — và giá phi lý là mồi cho hàng giả. Người mua bị lừa thì không quay lại với bất cứ ai bán ong dú.

Mảng 2 — Tổ giống

Mảng này lớn hơn mảng mật về giá trị giao dịch ở giai đoạn hiện tại, và ít người gọi nó là «thị trường».

Vì sao lớn: nghề đang mở rộng, người mới vào liên tục, và mỗi người mới cần ít nhất một tổ. Trong khi nguồn cung bị giới hạn bởi tốc độ sinh học — một đàn chỉ tách được khi nó dư sức, và chỉ vào đầu mùa hoa.

Vấn đề của mảng này:

Không có cách kiểm chuẩn. Thứ quyết định giá trị — tuổi tổ — thì mở thùng ra cũng không thấy. Người mua phải tin lời người bán.

Tổ hoang trà trộn. Rẻ hơn vì không phải nuôi năm nào, nhưng người mua nhận về ba ẩn số: loài có nuôi được không, cấu trúc tổ còn nguyên tới đâu, và không có ai để gọi lại.

Áp lực lên vùng. Lấy tổ hoang đều ở một khu thì số tổ giảm dần qua các năm.

Cơ chế lọc duy nhất đang chạy: ba câu hỏi — tổ này tách bao lâu rồi · tách từ đàn nào, cho em xem với · vườn anh mật về vào quãng nào. Người mua nào hỏi được ba câu đó thì tự lọc được phần lớn.

Mảng 3 — Thụ phấn

Mảng này ở ta gần như chưa hình thành, trong khi ở các nước đi trước thì nó là mảng được đánh giá cao nhất.

Vì sao đáng chú ý: ong dú hợp với nhà lưới hơn ong mật rõ rệt — chúng bay gần theo bản chất nên không lao vào lưới tìm lối ra, và con nhỏ nên vào được hoa nhỏ và hoa ống hẹp.

Nó đổi hẳn bài toán: giá trị nằm ở tỷ lệ đậu quả của cả nhà lưới — một con số lớn hơn nhiều so với lượng mật — và đàn không phải bị mở ra để thu, nên nó được yên và sống lâu hơn.

Vì sao chưa hình thành ở ta: chưa có số liệu địa phương cho từng loại cây, chưa có khung giá, và chủ vườn chưa quen với việc lịch phun thuốc phải tính cùng với đàn ong.

⇒ Ai muốn thử nên bắt đầu nhỏ: một hai tổ trong một nhà lưới, ghi chép tử tế, so với vụ trước.

Mảng phụ — keo ong và sáp

Có giao dịch, nhưng lượng rất nhỏ và giá chưa ổn định.

Một điều người bán cần biết: keo ong là nhựa cây gom từ chính khu vực quanh thùng, và nó áp vào mặt gỗ suốt nhiều tháng. Nên vườn có bán keo thì nguyên tắc «không đưa hoá chất vào vùng quanh thùng» không còn là lời khuyên — nó là điều kiện.

Ba khoảng trống của cả thị trường

1. Chưa có tiêu chuẩn riêng cho mật. Nên nó bị đo bằng thước của mật ong thường.

2. Chưa có hệ thống giống chuẩn hoá. Nguồn giống chủ yếu từ tách đàn nuôi và bắt hoang, không có cách xác nhận tuổi tổ.

3. Chưa khai thác mảng thụ phấn — mảng bền nhất theo kinh nghiệm các nước đi trước.

Ba khoảng trống đó cũng chính là ba chỗ có việc để làm cho ai muốn đi đường dài.

Ý nghĩa với người nuôi

Đừng tính cả bài toán trên mảng mật — đó là mảng loài này vốn cho rất ít.

Mảng tổ giống có trần. Tách nhiều thì trung bình mỗi tổ giảm, và tách sai mùa thì mất cả hai đàn. Nó không phải nguồn tăng mãi được.

Mảng thụ phấn đáng thử nếu có điều kiện — và ai ghi chép tử tế trong vài vụ sẽ có thứ mà thị trường đang thiếu: số liệu.