Đây là nhóm nguyên nhân mất đàn mà ít ai tự xếp vào danh sách, vì ong dú không phạt mình ngay. Hậu quả tới nhiều tuần sau, dưới dạng một chuyện khác.
Hai tình huống này nhìn giống hệt nhau ở cửa tổ: ít ong, ít phấn, cửa hẹp lại. Nhưng một cái cần can thiệp, còn cái kia thì can thiệp là làm hỏng.
Hai việc trông giống nhau: cả hai đều là mình bỏ công ra vì đàn. Nhưng một cái giúp, một cái phá — và cái phá lại là cái cảm thấy có trách nhiệm hơn.
Nghề này dạy đừng mở thùng, nhưng có vài lúc buộc phải mở. Biết chính xác những lúc đó — và cách làm gọn nhất — là phần kỹ thuật thật.
Trang kiến thức về nuôi ong dú (stingless bee) tại Việt Nam.