Hai người kiểm tra đàn ong dú trên bàn

Kiểm tra đàn trên mặt bàn phẳng giúp quan sát rõ và giảm rủi ro rơi vỡ.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Mở thùng có phiếu, không mở theo cảm hứng

Khi nắp thùng mở ra, có rất nhiều thứ để nhìn và người mới thường nhìn lan man, rồi đóng lại mà không nhớ đã thấy gì. Một phiếu kiểm tra cố định giúp mỗi lần mở đều nhìn đủ, theo cùng một thứ tự, và ghi lại được để so với lần sau. Khi làm hai người, một người nhìn và đọc to, một người ghi — vừa nhanh vừa không sót.

Mười mục, theo thứ tự

1. Ngày, giờ, thời tiết.
2. Phản ứng của đàn khi mở nắp: hiền / bình thường / dữ.
3. Mật độ ong trên tổ: kín / vừa / thưa.
4. Khối trứng: lớn hơn / như cũ / nhỏ hơn lần trước.
5. Ô trứng mới: có / không thấy.
6. Bọc mật: nhiều bọc niêm / ít / gần cạn.
7. Bọc phấn: nhiều / ít / không thấy.
8. Keo và vách: trét kín / còn khe hở.
9. Dấu hiệu lạ: giòi, ruồi, mốc, kiến, ô vỡ nhiều, mùi chua gắt.
10. Việc đã làm và việc cần làm tiếp.

Chấm nhanh

Không cần đo đếm chính xác. Mỗi mục chỉ cần đánh một trong ba mức: tốt / bình thường / đáng lo. Cả phiếu điền trong vài chục giây sau khi đóng nắp. Điều quan trọng là cùng một người, cùng một cách chấm qua các lần, để so sánh có ý nghĩa.

Đọc phiếu qua nhiều lần

Một phiếu riêng lẻ chỉ là một bức ảnh. Ba, bốn phiếu liên tiếp mới cho thấy xu hướng:

• Khối trứng lớn dần, ô mới đều, bọc phấn nhiều — đàn đang phát triển.
• Mọi thứ giữ nguyên qua mùa khó — đàn đang giữ sức, ổn.
• Khối trứng nhỏ dần qua hai, ba lần trong mùa có hoa — cần tìm nguyên nhân.
• Dấu hiệu lạ lặp lại ở nhiều lần — vấn đề đang kéo dài, không phải tình cờ.

Kết hợp với quan sát cửa tổ

Phiếu mở thùng chỉ dùng vài tuần một lần. Giữa các lần đó, sổ đếm ong ở cửa tổ vẫn ghi đều. Khi số ong ở cửa tổ đi xuống, phiếu lần mở tiếp theo sẽ cho biết vì sao. Hai nguồn ghi chép bổ sung cho nhau: cửa tổ báo «có chuyện», phiếu mở thùng trả lời «chuyện gì».

Làm trên bàn hay tại chỗ

Với thùng nhỏ, có người nhấc cả thùng đặt lên bàn để dễ nhìn, dễ thao tác. Cách này tiện cho người kiểm tra nhưng phải nhấc thật nhẹ, đặt lại đúng vị trí và đúng hướng cửa ban đầu ngay sau khi xong, để ong đi kiếm ăn về không bị lạc.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.