Học viên thực hành kiểm tra đàn

Mỗi người tự kiểm tra một đàn dưới sự hướng dẫn trực tiếp.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Gặp điều lạ — đừng làm ngay

Người mới khi mở thùng thấy điều bất thường thường muốn sửa ngay tại chỗ: cạo, cắt, dời, cho ăn. Nhưng phần lớn tình huống cần hiểu nguyên nhân trước khi hành động, và nhiều nguyên nhân nằm ở bên ngoài thùng chứ không phải bên trong. Bảng dưới đây là điểm khởi đầu để suy nghĩ, không phải công thức chắc chắn.

Tám tình huống

1. Khối trứng nhỏ hơn lần trước, trong mùa có hoa.
Có thể do: chúa yếu hoặc mất chúa, đàn bị quấy nhiều (mở thùng dày, kiến), chỗ đặt quá nóng.
Nên làm: giảm can thiệp, kiểm chống kiến và che nắng, theo dõi ong mang phấn ở cửa tổ; nếu vài tuần không cải thiện, hỏi người có kinh nghiệm về nguồn chúa.

2. Không thấy ô trứng mới.
Có thể do: chúa ngừng đẻ tạm thời vì mùa khó, hoặc mất chúa.
Nên làm: xem mùa; nếu đang mùa khô gắt có thể bình thường. Nếu đang mùa thuận mà kéo dài, cần người có kinh nghiệm xem.

3. Bọc mật gần cạn.
Có thể do: mùa khan hoa, mưa dầm kéo dài, bị cướp, thu quá tay lần trước.
Nên làm: không thu; kiểm dấu hiệu cướp ở cửa tổ; nghĩ tới trồng thêm cây hoa; chỉ cho ăn tình thế khi đàn thật sự đói.

4. Có giòi, ấu trùng lạ.
Có thể do: ruồi đẻ trứng vào bọc phấn vỡ, đàn không đủ quân dọn.
Nên làm: dọn phần bị nhiễm, bịt khe hở, hạn chế làm vỡ bọc khi mở thùng; đàn nhiễm nặng cần xử lý kỹ hơn với người có kinh nghiệm.

5. Mốc trắng, mốc xanh.
Có thể do: thùng ẩm, thấm nước, thông khí kém, đàn quá nhỏ so với thùng.
Nên làm: kiểm mái che, đáy thùng, nền; cân nhắc thùng nhỏ hơn cho đàn yếu.

6. Keo chảy, tổ mềm nhũn.
Có thể do: thùng quá nóng.
Nên làm: thêm che nắng ngay, nhất là phía tây; xem lại độ dày gỗ và vật liệu mái.

7. Ong rất ít, khối trứng còn nhưng không ai chăm.
Có thể do: ong đi kiếm ăn bị chết hàng loạt — thường do thuốc phun quanh vùng — hoặc bị lạc vì thùng bị dời.
Nên làm: hỏi hàng xóm có phun thuốc không; giữ yên, che chắn kỹ; đàn có thể hồi nếu còn chúa.

8. Đàn dữ bất thường.
Có thể do: thời tiết xấu, vừa bị quấy, mùi lạ, đang bị cướp.
Nên làm: đóng nắp, để hôm khác; kiểm ong lạ ở cửa tổ.

Nguyên tắc chung

Ghi lại điều thấy, chụp ảnh nếu được, đóng thùng. Suy nghĩ và hỏi trước, hành động sau. Một ngày chậm trễ hiếm khi làm đàn chết, nhưng một hành động sai vội vàng thì có thể.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.