Đối chiếu hai đàn ong dú sau khi thu

So sánh đàn trước và sau khi thu để thấy phần tổ được giữ lại.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Cạnh nhau mà không giống nhau

Một điều người mới hay bất ngờ khi thu mật: hai thùng đặt sát nhau, cùng ngày nhận, cùng một cách chăm, mà một thùng cho nhiều mật, mật đặc, thơm; thùng kia ít hơn hẳn, mật loãng hơn. Không có gì bí ẩn — chỉ là có nhiều yếu tố khác nhau mà mắt thường không thấy ngay.

Những yếu tố tạo ra khác biệt

Sức đàn. Đàn đông hơn có nhiều ong đi kiếm ăn hơn, tích mật nhanh hơn theo cấp số. Chênh lệch nhỏ lúc đầu sẽ lớn dần theo thời gian.

Chúa. Chúa trẻ, đẻ khoẻ thì đàn liên tục có quân mới. Chúa già hoặc yếu thì đàn chững dù mọi thứ khác tốt.

Loài. Hai thùng trông giống nhau nhưng có thể là hai loài ong dú khác nhau, với khả năng tích mật khác nhau.

Vị trí và hướng cửa. Thùng nhận nắng chiều nóng hơn; thùng có cửa hướng ra khoảng vườn nhiều hoa thuận đường bay hơn; thùng gần lối đi bị quấy nhiều hơn.

Lịch sử. Đàn từng bị kiến tấn công, từng bị cướp mật, từng bị tách, từng bị chuyển thùng — mỗi biến cố lấy đi một phần sức, có khi nhiều tháng mới hồi.

Ong vào nhầm. Khi thùng đặt quá gần, ong đi kiếm ăn của đàn này có thể dạt sang đàn kia, làm đàn mạnh càng mạnh, đàn yếu càng yếu.

Đối chiếu thế nào cho công bằng

• So các đàn ở cùng thời điểm, sau cùng một mùa.
• So nhiều chỉ số, không chỉ lượng mật: sức đàn, khối trứng, độ hiền, khả năng qua mùa khó.
• Tách bạch yếu tố đàn với yếu tố chỗ đặt: nếu đàn yếu luôn nằm ở một góc, thử đổi thùng khoẻ vào góc đó ở mùa sau xem có yếu theo không.
• Xem nhiều mùa, không kết luận từ một lần thu.

Dùng khác biệt để chọn đàn gốc

Đàn liên tục nổi trội qua nhiều mùa — cho mật đều, qua mùa khó tốt, hiền, ít bệnh — là đàn đáng giữ làm gốc để tách. Theo thời gian, tách từ những đàn tốt nhất giúp cả khu nuôi khoẻ dần lên. Ngược lại, đàn yếu liên tục dù đã sửa chỗ đặt nên được xem xét ghép hoặc thay ở mùa thuận.

Đừng chạy theo một con số

Đàn cho nhiều mật nhất năm nay chưa chắc là đàn tốt nhất — có thể vì năm nay nó may mắn ở góc nhiều hoa, hoặc vì người nuôi đã lấy quá tay. Một đàn tốt là đàn ổn định: khoẻ qua nhiều mùa, cho mật vừa phải mà không suy yếu. Sổ ghi nhiều năm là thứ duy nhất trả lời được câu hỏi này.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.