Bán mật ong dú qua mạng: mấy chỗ dễ vấp mà người bán nhỏ không để ý

Phần lớn người nuôi ong dú bán hàng qua mạng — trang cá nhân, nhóm, sàn thương mại điện tử. Đây là kênh tự nhiên nhất với một mặt hàng ít, hiếm, và cần giải thích.

Nhưng bán qua mạng có mấy chỗ dễ vấp mà người bán nhỏ thường không để ý cho tới khi bị nhắc.

Lưu ý: quy định về kinh doanh thực phẩm và thương mại điện tử có nhiều điểm cụ thể thay đổi theo thời gian. Bài này nêu những chỗ cần kiểm; trước khi làm ở quy mô nào đó thì nên hỏi cơ quan chuyên môn tại địa phương hoặc người có chuyên môn.

Chỗ vấp số một: câu chữ trong bài đăng

Đây là chỗ gây rắc rối nhiều nhất, và nó hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của người bán.

Quảng cáo thực phẩm theo cách khiến người đọc hiểu là thuốc chữa bệnh là chuyện có ràng buộc pháp lý. Viết rằng sản phẩm chữa được bệnh gì, hỗ trợ điều trị gì, thay thế được thuốc gì — đó là vùng không nên bước vào.

Người nuôi hay vấp vì họ không cố tình quảng cáo sai. Họ chỉ chép lại những gì đọc được trên mạng, hoặc kể lại lời một khách hàng.

Kể lại lời khách cũng không an toàn. Đăng tin nhắn của khách nói rằng dùng mật xong khỏi bệnh — về hình thức là mình trích lời người khác, nhưng nội dung thông điệp thì vẫn là quảng cáo công dụng chữa bệnh.

Cách viết vừa an toàn vừa bán được: nói về thứ mình biết. Trại ở đâu, nuôi bao nhiêu tổ, quanh trại có hoa gì, thu tháng mấy, lấy sau khi ong vít nắp, bảo quản thế nào, vì sao có vị chua.

Nội dung đó cụ thể, không ai bắt bẻ được, và với người mua hiểu biết thì nó thuyết phục hơn mọi lời hứa.

Chỗ vấp số hai: thiếu thông tin người bán

Nhiều trang bán hàng chỉ có ảnh sản phẩm và giá. Không tên thật, không địa chỉ, không số điện thoại.

Về mặt quy định, hoạt động bán hàng qua mạng có yêu cầu về việc công khai thông tin người bán. Về mặt thực tế, đây còn là chuyện bán được hàng hay không — với mặt hàng mà người mua phải tin mới mua được, một người bán ẩn danh là một rào cản lớn.

Nên có công khai: tên người hoặc tên cơ sở, địa chỉ ít nhất tới cấp xã huyện, số điện thoại liên hệ thật.

Và nên có một chỗ cố định — một trang giới thiệu, một bài ghim — chứ đừng để thông tin rải rác trong các bài đăng cũ.

Chỗ vấp số ba: hồ sơ sản phẩm khi bán lên sàn

Bán trên trang cá nhân và bán trên sàn thương mại điện tử là hai chuyện khác nhau về mức độ yêu cầu.

Các sàn thường có quy định riêng cho ngành hàng thực phẩm, và thường yêu cầu người bán cung cấp giấy tờ liên quan tới cơ sở và sản phẩm. Yêu cầu cụ thể khác nhau theo sàn và thay đổi theo thời gian.

Việc nên làm trước khi mở gian hàng: đọc kỹ phần quy định ngành hàng thực phẩm của chính sàn đó, xem họ yêu cầu những gì. Rồi mới tính chuyện chuẩn bị.

Nhiều người mở gian hàng trước, đăng sản phẩm, rồi bị gỡ và không hiểu vì sao — trong khi nguyên nhân đã nằm sẵn trong phần quy định mà họ chưa đọc.

Chỗ vấp số bốn: hình ảnh dùng không phải của mình

Lấy ảnh đẹp trên mạng về đăng bán là chuyện xảy ra thường xuyên, và nó có hai vấn đề.

Vấn đề thứ nhất: ảnh có chủ. Dùng ảnh của người khác cho mục đích thương mại là chuyện khác với lưu về xem.

Vấn đề thứ hai, thực tế hơn: khách nhận hàng không giống ảnh. Ảnh trên mạng là tổ ong loại khác, hũ mật màu khác, trại khác. Khách so sánh và thấy khác — và với mặt hàng sống bằng lòng tin thì đó là mất mát lớn.

Chụp ảnh của chính mình. Điện thoại là đủ. Ảnh thật của trại nhà, dù không bóng bẩy, vẫn hơn ảnh đẹp của người khác — vì nó nhất quán với thứ khách nhận được.

Chỗ vấp số năm: không lưu gì cả

Bán qua tin nhắn thì mọi thoả thuận nằm trong cuộc trò chuyện, và cuộc trò chuyện thì trôi đi.

Nên lưu tối thiểu: ai mua, ngày nào, mẻ nào, bao nhiêu hũ, gửi đi bằng cách nào.

Lý do thực tế: khi có khiếu nại, mình cần biết hũ đó thuộc mẻ nào để tra ngược. Và khi một mẻ có vấn đề, mình cần biết đã gửi cho ai để báo.

Không cần phần mềm gì. Một bảng ghi trong điện thoại, hoặc một cuốn sổ.

Chỗ vấp số sáu: chính sách đổi trả không nói trước

Bán qua mạng thì khách không xem được hàng trước. Với mật ong dú — thứ có vị lạ và có thể lên men — khả năng khách không hài lòng là có thật.

Nói trước cho rõ, ngay trong bài bán: hàng có vị chua tự nhiên; cần bảo quản ngăn mát; nếu nhận được mà hũ có vấn đề thì báo trong bao lâu, và mình xử lý thế nào.

Nói trước có ba cái lợi: khách không bất ngờ; mình không phải xử lý từng trường hợp một cách tuỳ hứng; và nó thể hiện mình biết mình đang bán gì.

Và khi có khiếu nại thì xử nhanh. Với hàng giá trị không lớn, chi phí đổi một hũ luôn nhỏ hơn chi phí của một đánh giá xấu công khai.

Khi nào thì cần nâng cấp về mặt thủ tục

Bán vài hũ cho người quen khác với bán đều đặn ra thị trường, và mức yêu cầu cũng khác.

Dấu hiệu nên đi hỏi cho rõ:

Bán đều đặn, có doanh thu thường xuyên · bán cho cửa hàng, khách doanh nghiệp · khách yêu cầu hoá đơn · mở gian hàng trên sàn · định tham gia chương trình chứng nhận địa phương · sản lượng tăng và bắt đầu gom hàng của hộ khác.

Gặp một trong những dấu hiệu đó thì nên lên phòng chuyên môn cấp huyện hỏi trực tiếp về những gì cơ sở mình cần có. Hỏi trước rẻ hơn nhiều so với bị nhắc sau.