Bài hát: Nhỏ nhưng có võ

Ong dú bé hơn con ruồi nhưng làm ra thứ mật quý — bài hát về sức mạnh của loài nhỏ bé.

Bài này có hai lối hát khác nhau trên cùng một phần lời. Bản thứ hai nằm ngay dưới.

Câu chuyện đằng sau bài hát

«Nhỏ nhưng có võ» là lời khen dành cho một loài ong mà nhiều người lần đầu thấy còn tưởng là ruồi, là muỗi. Ong dú bé xíu, không có ngòi đốt, cho ít mật — nghe chẳng có gì đáng kể. Nhưng nhìn kỹ những gì chúng làm được, chữ «có võ» không hề quá.

Võ thứ nhất: thụ phấn

Ong dú đi kiếm ăn quanh tổ trong phạm vi gần, cần mẫn ghé từng bông hoa nhỏ. Mỗi lần ghé, chúng mang phấn từ hoa này sang hoa khác, giúp cây đậu trái. Vì thân nhỏ, chúng chui được vào những bông hoa nhỏ mà côn trùng lớn khó tiếp cận. Nhiều nhà vườn đặt thùng ong dú không phải để lấy mật, mà để cây ăn trái đậu trái đều hơn.

Võ thứ hai: kiến trúc sư bằng keo

Ong dú thu nhựa từ cây, trộn với sáp tự tiết ra, tạo thành keo. Từ keo, chúng xây cả một thành phố: khối trứng nhiều tầng, hàng chục bọc mật bọc phấn, các màng ngăn, lối đi, và ống cửa kéo dài ra ngoài. Keo vừa là vật liệu xây dựng, vừa là lớp bảo vệ chống ẩm, chống côn trùng.

Võ thứ ba: phòng thủ không cần ngòi

• Cửa tổ nhỏ, có ong gác luôn đứng chắn.
• Keo dính quanh cửa làm kiến nhỏ khó lọt vào.
• Đàn yếu tự thu hẹp cửa cho dễ canh.
• Khi bị quấy, cả đàn bay ra bám vào kẻ xâm nhập.

Không có ngòi, ong dú vẫn giữ được tổ an toàn qua nhiều năm — miễn là con người không phá.

Võ thứ tư: bền bỉ

Đàn ong dú sống chậm và bền. Chúng tích dự trữ để vượt mùa khan hoa, mùa mưa dầm. Một tổ được để yên ở chỗ tốt có thể tồn tại rất lâu. Cái «võ» này không ồn ào nhưng là lý do ong dú hợp với người muốn nuôi nhẹ nhàng, lâu dài.

Điểm yếu cũng phải nói

Ong dú rất nhạy với thuốc trừ sâu, vì kiếm ăn gần tổ — một lần phun trong vườn có thể ảnh hưởng cả đàn. Chúng cũng nhạy với nắng nóng hầm, với kiến lớn. Nhỏ mà có võ, nhưng vẫn cần người nuôi giữ cho một khu vườn sạch và một chỗ đặt mát.

Bài hát có hai lối hát khác nhau trên cùng phần lời — bản thứ hai nằm ngay dưới.

Ai cũng có thể giúp ong dú giữ «võ»

Không cần nuôi ong mới giúp được ong dú. Chừa lại một khoảnh hoa dại không cắt, trồng thêm vài bụi cây ra hoa nhỏ, hạn chế phun thuốc trong vườn, và nếu phải phun thì phun lúc chiều tối khi ong đã về tổ. Gặp tổ ong dú trong hốc cây, khe tường mà không gây hại thì để yên. Những việc nhỏ đó giữ cho những con ong bé xíu tiếp tục làm công việc thụ phấn mà ít ai nhìn thấy.

Câu hỏi thường gặp

Lối hát thứ hai