Bài giảng về đặc điểm sinh học của ong dú

Phần trình bày về cấu trúc tổ, vòng đời và cách ong dú tích mật trong các bọc sáp thay vì cầu mật như ong mật.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Ong dú và ong mật: bảy điểm khác nhau

Người từng nuôi ong mật chuyển sang ong dú hay mang theo thói quen cũ, và không ít thói quen trong số đó lại hại đàn ong dú. Hiểu rõ chỗ khác nhau giúp tránh điều đó.

1. Ngòi đốt. Ong mật có ngòi, ong dú không. Nuôi ong dú không cần khói, không cần đồ bảo hộ kín. Khói thậm chí còn làm đàn ong dú rối và hại khối trứng.

2. Cấu trúc tổ. Ong mật xây bánh tổ dạng tấm trên khung, rút ra xem được từng tấm. Ong dú xây khối trứng ở giữa, bọc mật bọc phấn bao quanh, gắn chặt vào thùng bằng keo — không rút ra được, chỉ nhìn từ trên xuống.

3. Mật. Mật ong dú loãng hơn, vị chua nhẹ, mùi nhựa cây, và vẫn tiếp tục lên men nhẹ sau khi thu. Mật ong mật đặc hơn, ngọt hơn, ổn định hơn ở nhiệt độ phòng.

4. Sản lượng. Một đàn ong dú cho ít mật hơn một đàn ong mật nhiều lần. Đây là một lý do mật ong dú đắt hơn. Ai tính toán thu nhập theo kiểu ong mật sẽ thất vọng.

5. Cách thu. Ong mật quay ly tâm từng cầu. Ong dú phải cắt hoặc chọc từng bọc mật, để chảy hoặc hút ra, rồi lọc. Chậm và tỉ mỉ hơn nhiều.

6. Nhân đàn. Ong mật có thể chia đàn bằng cách chuyển cầu kèm chúa. Ong dú tách bằng cách chia một phần khối trứng có ô chúa hoặc chúa tơ — cần đàn mẹ đủ mạnh và cần thời gian lâu hơn để đàn con ổn định.

7. Độ nhạy với thuốc. Ong dú bay gần, kiếm ăn quanh vài trăm mét, nên một lần phun thuốc ngay trong vườn hay hàng xóm ảnh hưởng trực tiếp tới cả đàn. Ong mật bay xa hơn và có thể bù bằng vùng hoa khác.

Những điểm giống nhau

• Đều là côn trùng xã hội, sống thành đàn có chúa, thợ, đực.
• Đều thụ phấn cho cây trồng — ong dú đặc biệt hợp với cây hoa nhỏ và vườn nhà.
• Đều cần nguồn hoa ổn định và môi trường sạch thuốc.
• Đều cần chống kiến và kẻ thù tự nhiên.

Ý nghĩa với người nuôi

Ong dú không phải «ong mật thu nhỏ». Nuôi ong dú là nuôi một đàn sống chậm, ổn định, ít can thiệp. Người hợp với ong dú thường là người có vườn, thích quan sát, muốn có một ít mật quý và đàn ong thụ phấn cho cây nhà, hơn là người muốn sản lượng lớn.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.