Bên trong một thùng ong dú đầy tổ

Toàn cảnh bên trong thùng đã khai thác được. Đây là mức tổ mà một đàn cần đạt trước khi thu.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Một thùng đầy tổ không tự nhiên mà có

Khi mở một thùng thấy khối trứng lớn, bọc mật bọc phấn kín các góc, keo trét khắp nơi — đó là kết quả của nhiều tháng đàn được ở yên một chỗ tốt, qua được mùa khó, gặp được mùa hoa. Hiểu nhịp một năm của đàn giúp người nuôi biết lúc nào nên làm gì, và lúc nào chỉ nên đứng nhìn.

Đầu mùa mưa — mùa khởi động

Ở phần lớn vùng nuôi ong dú phía Nam, những trận mưa đầu mùa đánh thức cây cối: đâm chồi, ra hoa. Đàn ong bắt đầu đi kiếm ăn nhiều hơn, chúa đẻ mạnh lên, khối trứng lớn dần. Đây là thời điểm tốt để nhận đàn mới, đặt thùng mới — đàn có nhiều tháng thuận lợi phía trước.

Người nuôi làm: kiểm mái che trước mưa lớn, chống kiến — kiến cũng hoạt động mạnh khi mưa về.

Giữa mùa mưa — lớn nhưng có lúc khựng

Những đợt mưa dầm kéo dài nhiều ngày làm ong không ra ngoài được, đàn phải ăn vào dự trữ. Xen giữa là những ngày nắng, đàn tranh thủ đi kiếm ăn dày đặc. Nhìn chung đàn vẫn lớn.

Người nuôi làm: che chắn chống thấm, không mở thùng ngày mưa, không thu mật ngay trước đợt mưa dầm.

Cuối mùa mưa, đầu mùa khô — mùa hoa rộ

Nhiều loại cây ra hoa rộ, nắng nhiều, độ ẩm giảm. Đây thường là lúc đàn mạnh nhất, tích mật nhanh nhất. Thùng đầy tổ thường gặp vào giai đoạn này.

Người nuôi làm: tách đàn nếu đàn mẹ đủ sức, thu mật vừa phải ở những đàn khoẻ.

Giữa mùa khô — mùa thử thách

Hoa thưa dần, nắng gắt, nóng. Đàn chậm lại, có thể co khối trứng. Đàn nào thiếu dự trữ sẽ yếu đi rõ rệt.

Người nuôi làm: tăng che nắng, đặc biệt phía tây; không thu mật; không tách; trồng hoặc tưới cây cho hoa trong vườn nếu có thể. Đây là mùa giữ đàn chứ không phải mùa phát triển.

Lịch của vườn nhà mình

Mô tả trên chỉ là khung chung. Mỗi vùng mùa mưa tới sớm muộn khác nhau, mỗi vườn có những cây ra hoa vào tháng riêng. Cách chắc chắn nhất là ghi sổ một năm trọn: tháng nào cây gì ra hoa, đàn ra vào nhiều ít ra sao. Năm thứ hai trở đi, người nuôi sẽ có lịch riêng cho khu vườn của mình — và biết trước khi nào thùng sẽ đầy.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.