Mở nắp thùng ong dú trước khi thu hoạch

Thao tác mở nắp gỗ. Mật ong dú nằm trong các bọc sáp riêng lẻ nên cách lấy khác hẳn ong mật.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Buổi thu mật bắt đầu từ hôm trước

Người mới thường nghĩ thu mật là ra vườn mở thùng rồi lấy. Người nuôi lâu thì coi phần chuẩn bị quan trọng ngang phần thu: một buổi thu thiếu chuẩn bị là mật lẫn nước, lẫn bụi, ong lạ kéo tới, đàn bị mở quá lâu. Một buổi thu chuẩn bị kỹ thì gọn trong thời gian ngắn và mật ra sạch.

Chọn ngày

• Sau vài ngày nắng ráo liên tiếp. Mật trong bọc ít nước hơn, chín hơn.
• Không thu khi trời mưa hoặc vừa mưa dầm. Độ ẩm cao làm mật hút thêm nước, và đàn đang cần dự trữ.
• Không thu trước đợt khan hoa. Xem sổ ghi mùa hoa của vườn.
• Giờ trong ngày: sáng muộn hoặc đầu chiều, khi phần lớn ong đang đi kiếm ăn.

Xem trước thùng nào được thu

Vài ngày trước, đi một vòng quan sát cửa tổ. Chỉ đưa vào danh sách những đàn có nhịp ra vào mạnh, ổn định nhiều tuần. Loại ra đàn mới tách, đàn từng bị kiến, đàn có dấu hiệu yếu. Ghi danh sách vào sổ để lúc thu không phải quyết định vội.

Vệ sinh dụng cụ

Mọi thứ chạm vào mật — dao, que, xi lanh, ống hút, rây, túi lọc, chậu, bình chứa — phải được rửa sạch và để khô hoàn toàn từ hôm trước. Nước còn đọng trong dụng cụ là nguyên nhân phổ biến khiến mật lên men mạnh, sủi bọt, chua gắt sau vài ngày. Dụng cụ nên làm từ inox, thuỷ tinh hoặc nhựa dùng cho thực phẩm; tránh kim loại dễ gỉ.

Vật chứa

• Bình thuỷ tinh hoặc nhựa thực phẩm có nắp kín.
• Chuẩn bị dư — thiếu bình giữa chừng là phải để mật ngoài trời.
• Dán nhãn sẵn: ngày thu, thùng nào. Mật mỗi thùng, mỗi đợt có thể khác vị.

Khu vực làm việc

Chuẩn bị một bàn sạch, có che, gần khu thùng nhưng không sát cửa tổ. Phủ vải sạch lên vật chứa. Để sẵn khăn ẩm lau tay, lau mật rơi. Nếu thu nhiều thùng, có thể dựng tạm một chỗ kín hơn — trong nhà, dưới mái có lưới — để lọc, tránh ong lạ bu vào.

Khi mở nắp

Gạt nhẹ lớp keo dọc mép, nhấc nắp thẳng lên. Nhìn tổng thể trước khi lấy bất cứ thứ gì: bọc nào niêm, bọc nào hở, khối trứng nằm đâu. Quyết định lấy những bọc nào rồi mới bắt tay — đừng vừa làm vừa nghĩ trong khi thùng đang mở.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.