Thu mật ong dú - Lỗi thường gặp và cách tránh mất chất lượng

Những lỗi phổ biến khi thu mật ong dú

Mình nuôi ong dú được 8 năm, nhận thấy rất nhiều người mới vào nghề vội vàng thu mật mà không hiểu rõ tính chất của loài ong này. Ong dú lưu trữ mật trong những bọng sáp riêng lẻ, không giống ong mật Apis. Khi vội vàng hoặc dùng lực, bọng sáp bị vỡ, mật rơi vào phần thân tổ, dễ bị ôxy hóa và mất chất lượng.

Lỗi đầu tiên là thu quá sớm. Người nuôi thấy bọng sáp đầy là vội thu, nhưng nếu mật chưa được ong niêm phong kỹ, độ ẩm còn cao, mật sẽ bị lên men hoặc thay đổi mùi vị. Mình thường đợi khoảng 2–3 tuần sau khi ong tạo bọng sáp để chắc chắn mật đã được ong xử lý hoàn toàn.

Cách nhận biết bọng sáp sẵn sàng thu

Bọng mật thành thục có dấu hiệu rõ ràng: sáp bề mặt có độ bóng nhất định, khi nhẹ nhàng chạm vào không bị dễ vỡ. Nếu bọng còn mềm, dễ xẹp, tức là mật chưa sẵn sàng. Mình kiểm tra bằng cách nhìn vào độ căng của bọng – nó phải tròn, chắc chắn, không bị xẹp khi ong đi qua.

Thời điểm tốt nhất để thu mật là vào buổi sáng, khi ong chưa hoạt động nhiều. Nếu thu vào buổi chiều hoặc lúc ong còn bay kiếm ăn, chúng sẽ bị kích động, dễ cắn hoặc bu vào người nuôi. Ngoài ra, vào lúc ong còn hoạt động, việc lấy mật khiến chúng bồn chồn, ảnh hưởng đến công việc của toàn đàn.

Kỹ thuật thu mật an toàn và đúng cách

Mình sử dụng phương pháp hút nhẹ bằng ống nhỏ hoặc ống hút tay. Điều quan trọng là không được dùng lực, không được nén hoặc ép bọng sáp. Bọng phải được tách ra từ từ, nếu bị kẹt thì buông ra và chọn bọng khác. Dùng lực sẽ làm bọng vỡ, mật chảy ra, lẫn vào các phần khác của tổ.

Khi thu, mình chỉ lấy những bọng mật, không động vào phần sữa ong chúa hoặc các bọng chứa trứng. Nếu lấy nhầm, đàn sẽ mất nguồn thức ăn cho ấu trùng và lãnh đạo mới. Điều này là sai lầm lớn nhất – vừa làm mất chất lượng sản phẩm, vừa làm yếu đàn.

Xử lý sau thu và bảo quản ngay

Sau khi thu xong, mình ngay lập tức đổ mật vào lọ thủy tinh sạch, kín, đặt ở nơi tối, nhiệt độ dưới 25°C. Nếu để mật ở ngoài ánh nắng hoặc nhiệt độ cao, chất lượng sẽ giảm nhanh chóng. Không nên để mật ở tủ lạnh vì ong dú sống ở vùng nhiệt đới, mật của chúng có đặc tính khác ong mật, lạnh quá sẽ làm nó đặc, khó sử dụng.

Một lỗi khác là trộn mật từ nhiều đợt thu khác nhau vào cùng một lọ. Mật mỗi đợt có mùi vị khác nhau tùy theo thời gian hoa nở. Nên để riêng, ghi nhãn ngày thu để khách hàng biết được chất lượng và tuổi của sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp