Học viên trao đổi trong lớp nuôi ong dú

Phần hỏi đáp giữa buổi. Phần lớn câu hỏi xoay quanh chọn giống, đặt thùng và xử lý thiên địch.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

«Ong dú» là nhiều loài, không phải một

Ở Việt Nam, chữ «ong dú» (còn gọi ong muỗi, ong lỗ, ong đất tuỳ vùng) dùng chung cho nhiều loài ong không ngòi đốt khác nhau, thuộc các chi như Tetragonula, Lepidotrigona và một số chi khác. Chúng giống nhau ở chỗ không đốt và làm mật trong bọc, nhưng khác nhau về kích thước, tính khí, cách làm tổ, lượng mật và độ dễ nuôi.

Người mới thường không biết mình đang mua loài nào. Điều này quan trọng, vì cỡ thùng, cách chăm và kỳ vọng về mật đều phụ thuộc vào loài.

Nhận loài bằng những gì

Cửa tổ. Đây là dấu hiệu dễ thấy nhất. Có loài kéo ống cửa dài, mềm; có loài làm miệng loe như cái phễu; có loài chỉ để một khe nhỏ gần như không có ống. Màu và độ dính của keo ở cửa cũng khác nhau.

Kích thước và màu con ong. Có loài rất nhỏ, đen tuyền; có loài lớn hơn, thân có sọc hoặc phần bụng nhạt màu.

Cách xếp khối trứng. Có loài xếp thành cụm như chùm nho; có loài xếp thành tầng xoắn hoặc tầng ngang rõ rệt.

Tính khí. Có loài hiền, mở thùng ít bay ra; có loài bám người rất hăng dù không đốt.

Nhận loài chắc chắn cần người có kinh nghiệm hoặc chuyên gia côn trùng. Người nuôi chỉ cần biết đủ để không mua lẫn nhiều loài mà không hay.

Khác nhau thì ảnh hưởng gì

• Cỡ thùng: loài đàn nhỏ cần thùng nhỏ, đặt thùng to thì đàn khó giữ ấm.
• Lượng mật: có loài cho mật nhiều hơn hẳn loài khác.
• Độ chịu đựng: có loài chịu nắng nóng, mùa khô tốt hơn.
• Tách ghép: chỉ tách ghép được trong cùng một loài.

Người mới nên chọn loài thế nào

Chọn loài mà người nuôi trong vùng mình đang nuôi tốt, ở điều kiện giống vườn nhà mình. Một loài cho mật nhiều nhưng không hợp khí hậu địa phương sẽ khó giữ hơn một loài cho ít mật nhưng sống khoẻ. Hỏi người bán đây là loài gì, nuôi trong thùng cỡ nào, đã qua mấy mùa ở vùng này. Và khi mở rộng, mua thêm cùng loài với đàn đang có.

Tên gọi theo vùng dễ gây nhầm

Cùng một loài, miền này gọi ong dú, miền kia gọi ong muỗi hay ong lỗ; ngược lại, cùng chữ «ong dú» mà hai người bán có thể đang nói về hai loài khác hẳn nhau. Vì vậy đừng dựa vào tên gọi. Hỏi xem ảnh cửa tổ, ảnh khối trứng của chính đàn sắp mua, rồi so với đàn của người nuôi trong vùng.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.