Bão và gió lớn — chuẩn bị trước một buổi, kiểm sau mười phút

Đàn ong dú chịu được mưa bão tốt hơn người ta tưởng — nó ở trong một cái hộp kín và đã trát keo bịt mọi khe.

Cái thường hỏng không phải đàn, mà là những thứ quanh nó. Và chúng hỏng lặng lẽ: bão qua rồi, nhìn vào thấy thùng vẫn đứng đó, nên không ai kiểm.

Bốn thứ bão làm hỏng

1. Mái che bị xô lệch. Đây là thứ hỏng nhiều nhất và nhìn thoáng qua không thấy. Mái lệch đi một chút thì mưa tạt vào mặt thùng và nắng chiều liếm vào — hai thứ có hậu quả chậm.

2. Giá lún, thùng nghiêng. Mưa lớn làm đất mềm; một chân lún là thùng nghiêng. Thùng nghiêng thì đọng nước trên nóc và bát nước chống kiến dễ đổ.

3. Cành gãy, lá tấp — thành cầu cho kiến.

Đây là thứ nguy hiểm nhất trong bốn, và ít ai nghĩ tới sau bão. Một cành gãy vắt ngang từ mặt đất lên thùng là một cây cầu hoàn hảo, đi vòng qua cả bốn bát nước.

4. Cây che nắng bị gãy hoặc bị đốn sau bão. Chỗ râm hôm qua thành chỗ nắng chiều hôm nay. Hậu quả tới sau vài tuần, và lúc đó không ai nối về cơn bão nữa.

Chuẩn bị trước — một buổi, làm đầu mùa mưa bão

Neo giá cho chắc. Đẩy nhẹ xem có nhúc nhích không. Cần thì buộc dây, đóng cọc, hoặc chèn đá dưới chân.

Cố định mái. Mái chỉ chặn bằng cục gạch là mái sẽ bay. Bắt vít, buộc dây, hoặc gắn hẳn vào giá.

⚠️ Nếu mái có cột chống riêng cắm xuống đất thì nhớ: đó cũng là cầu cho kiến. Gắn mái vào chính cái giá đã có bát nước, hoặc cho cột đứng trong bát riêng.

Kê bốn chân lên gạch hoặc tấm kê cứng, rồi đặt bát nước lên trên đó. Chống lún, và giữ bát khỏi bị bùn lấp.

Tỉa cành lớn ngay phía trên thùng. Cành nào có thể gãy rơi trúng thì tỉa trước — vừa tránh đè thùng, vừa tránh thành cầu kiến.

Rải sỏi quanh gốc giá cho thoát nước, đỡ đọng vũng.

Trong cơn bão — làm gì và không làm gì

Đừng dời thùng đi tránh bão. Ong dú nhớ toạ độ chứ không nhớ cái thùng — dời là mất luôn lớp ong đang bay ngoài trời, và sau bão lại phải dời về. Hai lần dời tốn hơn một cơn bão nhiều.

Đừng phủ bạt kín. Bạt giữ ẩm và làm bí. Nếu thật sự cần che trong một trận mưa lớn thì che tạm và gỡ ra ngay sau đó.

Có thể chắn gió tạt thẳng vào cửa tổ bằng một tấm dựng cách cửa một quãng — chắn chứ không bịt, đừng che luôn lối ra vào.

Sau bão — mười phút, và đây là phần hay bị bỏ

Ra kiểm ngay khi tạnh, theo thứ tự này:

1. Cúi xuống nhìn ngang tầm đáy thùng. Có cành gãy, lá tấp, dây leo bị thổi đổ nào đang chạm vào thùng hay giá không? Đây là mục quan trọng nhất.

2. Bốn bát nước còn không, có bị đổ hay bị bùn lấp không?

3. Giá còn vững không, thùng có nghiêng không? Đẩy nhẹ và nhìn mặt trên thùng.

4. Mái còn đúng chỗ không? Nhìn từ vài hướng — lệch một chút thì đứng thẳng nhìn khó thấy.

5. Cây che nắng còn nguyên không? Nếu mất thì ra nhìn lại vào xế chiều xem nắng có liếm vào thùng không.

6. Rồi nhìn cửa tổ — nhưng vào buổi sáng nắng hôm sau, không phải ngay lúc vừa tạnh.

Đàn sau bão — kỳ vọng cho đúng

Đàn sẽ chậm lại, và chậm lâu hơn số ngày mưa. Đó là bình thường, vì hai lý do:

Mấy ngày không ra ngoài được nên phải ăn vào phần đã tích.

Hệ thống dẫn đường bị xoá. Ong dú báo tin cho nhau bằng dấu mùi đặt dọc đường tới nguồn hoa, và mưa rửa trôi những dấu đó. Sau bão đàn phải đi dò và đánh dấu lại từ đầu.

⇒ Cho nó một hai tuần rồi mới đánh giá. Dấu hiệu đã hồi, theo thứ tự: ra vào đều trở lại vào buổi sáng nắng, rồi mới thấy con mang phấn về.

Việc của mình trong quãng đó: không mở thùng, không bơm gì vào tổ. Chỉ sửa xong những thứ bão làm hỏng ở bên ngoài, rồi để yên.

Và một dòng vào sổ

«Bão ngày 20/9 · mái tổ 2 lệch, đã sửa · cành gãy cạnh tổ 3, đã dọn».

Vài tuần sau, khi thấy tổ 3 thưa hơn các tổ khác, dòng này cho biết ngay vì sao — thay vì đi tìm nguyên nhân ở giống, ở bệnh, ở chỗ khác.