Thùng ong dú hai cầu đầy tổ

Một thùng đạt chuẩn với hai cầu kín tổ.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Thùng chật — vấn đề của đàn tốt

Một thùng đầy tổ là thành quả, nhưng thùng đã chật mà không ai để ý thì thành quả đó sẽ dừng lại. Đàn hết chỗ xây ô trứng mới, hết chỗ chứa mật, sức phát triển bị chặn. Người nuôi có thể nhận ra điều này từ bên ngoài trước khi mở thùng.

Dấu hiệu thùng quá chật nhìn từ ngoài

• Ong tụ đông ở cửa và quanh thân thùng, nhất là chiều tối, không vào hết bên trong.
• Keo đùn ra ngoài các khe, mép nắp — đàn trét ra cả bên ngoài vì bên trong đã kín.
• Thùng nặng tay hơn hẳn, cân thùng thấy tăng đều rồi chững.
• Nhịp ra vào cao nhưng không tăng thêm qua nhiều tuần dù đang mùa hoa.
• Với một số loài, đàn bắt đầu có dấu hiệu chuẩn bị chia đàn tự nhiên.

Cách 1: Chồng thêm tầng

Nếu đang dùng thùng chia tầng, chỉ cần đặt thêm một tầng trống — sạch, hết mùi, cùng cỡ, khít — lên trên hoặc dưới tùy kiểu thùng. Đàn sẽ mở rộng sang tầng mới, thường dùng nó để chứa mật.

Hợp khi: muốn giữ đàn lớn để thu mật, không muốn nhân đàn. Ít xáo trộn nhất.

Cách 2: Chuyển sang thùng lớn hơn

Nếu thùng một khối không nới được, có thể chuyển cả đàn sang một thùng rộng hơn. Đây là thao tác lớn — cắt và nâng khối trứng, chuyển bọc.

Hợp khi: thùng cũ quá nhỏ hoặc đã hỏng, và muốn chuyển sang kiểu thùng chia tầng cho lâu dài. Chỉ làm vào mùa thuận, đàn thật khoẻ.

Cách 3: Tách đàn

Chia một phần khối trứng có ô chúa cùng ong và dự trữ sang thùng mới. Đàn mẹ có lại chỗ, và có thêm một đàn con.

Hợp khi: muốn nhân đàn, đàn mẹ đủ tiêu chuẩn tách, đang mùa hoa.

Không làm gì thì sao

Với một số loài, đàn có thể tự chia — một phần bay đi tìm chỗ mới, thường mất về tay tự nhiên. Với loài khác, đàn đơn giản là chững lại, dồn ép trong thùng, nóng hơn, dễ bệnh hơn. Cả hai đều là lãng phí một đàn đang ở đỉnh sức.

Chuẩn bị trước mùa

Đàn thường đầy thùng vào mùa hoa rộ. Người nuôi có kinh nghiệm chuẩn bị tầng, thùng trống từ trước mùa đó — đã đóng, phơi, cất sẵn — để khi thấy dấu hiệu là làm được ngay, không phải chờ đóng thùng mới.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.